Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2006/12784 K.2006/15220

Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 3.6.2002 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 1.2.2005 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi dahili davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne duruşma isteminin değerden reddine karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, açıldığı tarihte yürürlükte bulunan Türk Medeni Kanunu’nun 747 ... maddesi uyarınca geçit hakkı kurulması isteğine ilişkindir.

Ülkemizde arazi düzenlemesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın doğrudan yol ihtiyacının karşılanmamış bulunması, geçit davalarının kaynağını oluşturmaktadır. Mahkemece uygun geçit yeri saptanırken öncelikle taraf yararlarının gözetilmesi ilkesi gözönünde tutulmalıdır. Geçit hakkı, taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, bir anlamda özünü komşuluk hukukundan almaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri de esas alınmalıdır.

Geçit hakkı verilmesine ilişkin davalarda bu hak taşınmaz leh ve aleyhine kurulacağından leh ve aleyhine geçit istenen taşınmaz maliklerinin tamamının davada yer alması zorunludur. Ancak, yararına geçit istenen taşınmaz müşterek mülkiyete konu ise dava paydaşlardan biri veya birkaçı tarafından açılabilir.Geçit ihtiyacı olan kişi davasını öncelikle taşınmazların mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun taşınmaz malikine karşı ve daha sonra bundan en az zarar görecek olana yöneltmelidir.

Eldeki davada 712 parsel maliklerinden olan davacılar, fiili taksim sonucu kendi paylarına düşen yerden genel yola çıkış bulunmadığından davalılara ait 713, 714, 725, 982 parsellerden geçit hakkı istemişlerdir.

Davalılar davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme 712 parsel lehine 714, 725, 982 parsellerden geçit hakkı kurmuş, hükmü 982 parsel maliklerinden ... Öten temyiz etmiştir.

Dosya da mevcut tapu kaydına göre 712 parsel sayılı taşınmaz davacı ve dava dışı kişiler adına elbirliği mülkiyeti olarak tapuda kayıtlıdır. Davacı ve diğer elbirliği malikleri arasında zorunlu dava arkadaşlığı vardır. Harici taksim yapılarak kullanılması yukarıda açıklanan kuralın istisnasını oluşturmaz. Elbirliği maliklerinden biri veya birkaçı bu davayı açabilirse de, davanın devam ettirilip sonuçlandırılması elbirliği maliklerinin tamamının davada yer alması ile mümkündür. Bu durumda davanın devamı için diğer elbirliği maliklerin olurlarının alınması, yapılamıyorsa miras şirketine temsilci atanması yoluyla davaya devam edilmesi gerekirken taraf teşkili sağlanmadan işin esasının görüşülerek sonuca bağlanması doğru görülmediğinden kararın bozulması gerekmiştir