Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2006/14017 K.2006/14749

Davacılar vekili tarafından, davalı aleyhine 8.6.2005 gününde verilen dilekçe ile tapu kayıtlarındaki davacılara ait hisseler üzerindeki vakıf şerhinin taviz bedeline tabi olmadığının tesbiti ve bedelsiz olarak terkini istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; Sultanbeyazıt Vakfının gayri sahih nitelikte olduğu ve taviz bedeline tabi olmadığı yönündeki tesbit taleplerinin kabulüne, vakıf şerhinin terkini davasının hak düşürücü süre nedeni ile reddine dair verilen 18.7.2006 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... İdaresi vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, çekişmeli parsellerdeki vakıf şerhinin terkini ve tespit istemiyle açılmıştır.

Mahkemece, davacıların Sultanbeyazıt Vakfının gayrisahih nitelikte olduğu ve taviz bedeline tabi olmadığı yönündeki tespit taleplerinin kabulüne, vakıf şerhinin terkini davasının hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiş, hükmü davalı ... temyiz etmiştir.

Davadaki talep Büyükçekmecede bulunan 166, 3, 4697, 31, 42, 426, 4794, 4193, 297, 4763, 30, 4787, 423, 829, 173, 424, 427, 428, 2542, 425, 3421, 16, 17, 12, 41, 48, 73, 170 ve 422 numaralı parselleri ile 101 ada da bulunan 6 ve 214 ada 3 numaralı parsellere ilişkindir.

Davacıların eldeki bu davayı açmalarında hukuki yararlarının olması başka bir anlatımla mülkiyet hakkına dayanmaları gerekir. Mahkemece dava konusu taşınmazlarda davacıların ne gibi hakları olduğu üzerinde yeterince durulmamış, tapu kayıtları incelenerek davacıların hukuki durumları tartışılmamıştır. Her ne kadar eda davası 10 yıllık hak düşürücü süre geçtiğinden bahisle reddedilmiş ise de, kayıtlara “Sultanbeyazıt Vakfı” şerhinin

hangi tarihte işlendiği araştırılmamış, buna göre davada hak düşürücü sürenin gerçekleşip gerçekleşmediği yeterince incelenmemiştir. Bütün bunların dışında bir kısım kayıtlarda terkini istenen vakıf şerhi düşülmediği halde şerh bütün kayıtlara işlenmişcesine talep kabul edilmiştir. Ne var ki, davacılar tarafından vakıf şerhinin terkini isteminin reddine dair karar temyiz edilmediğinden, davalı ... İdaresi de hükmü tespite ilişkin bölüm bakımından temyiz ettiğinden, temyiz incelemesi mahkemenin tespit hükmüne yönelik olarak yapılmıştır.

Davacılar kayıtlardaki vakfın taviz bedeline tabi vakıflardan olmadığının tespitini de talep etmekte, dolayısıyla davalı tarafından varlığı iddia edilen bir hukuki münasebetin mevcut olmadığının da tespitini istemektedir. Ancak, eda davası ile birlikte bağımsız bir tespit davasının dinlenebilmesi için diğer genel dava şartları dışında özellikle davacıların bu hukuki münasebetin mevcut olmadığının hemen tespitini talep etmekte hukuki bir yararları bulunmalıdır.

Çünkü, her davada aranması gereken hukuki yarar, tespit davalarında önemini öncelikle gösterir. Gerçekten, bir hukuki münasebetin mevcut olması keyfiyeti davacıya başlı başına tespit davası açma yetkisi vermez. Somut olayda olduğu gibi davacı aynı zamanda eda hükmünü içeren bir talepte bulunmuşsa davacıların durumun ayrıca tespiti isteminde bulunmalarında hukuki bir yararı olmalıdır.

Zira, davacıların tapu kayıtlarındaki vakıf şerhinin terkini biçiminde mahkeme önüne getirdikleri eda hükmüne dair taleplerinin içinde ilk önce o edanın dayandığı hak veya hukuki münasebetin tespit edilmesi talebi de vardır. Böyle olunca, davacıların tespite dair istemlerinin hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddi gerekir.

Az yukarıda sözü edildiği üzere, somut uyuşmazlıkta davacıların edaya ilişkin tapu kayıtlarındaki vakıf şerhinin terkini davası, hak düşürücü sürenin geçmesi nedeniyle reddedildiğinden bu hüküm de davacı tarafından temyiz edilmeyerek aleyhine kesinleştiğinden mahkemece sadece re'sen gözetilmesi zorunlu hak düşürücü sürenin geçmiş olması nedeniyle edaya dair talep bölümünün reddine karar vermekle yetinilmelidir.

Çünkü hak düşürücü sürenin varlığı davanın ve davadaki diğer istek kalemlerinin görülmesini engelleyen olumsuz dava koşullarındandır. Bir davanın edaya ilişkin istek bölümü hak düşürücü süre nedeniyle reddedilmişse bu istemin içinde davalı tarafından varlığı iddia edilen bir hukuki münasebetin mevcut olduğunun tespiti talebi de reddedilmiş olacağından artık eda hükmüyle istenen sonucu sağlayacak şekilde tespit hükmü de kurulamaz.

Mahkemece, davanın hak düşürücü sürenin geçirilmesi nedeniyle reddedilmesi ile yetinilmesi yerine vakfın niteliği hakkında esasen eda davasının içinde görülmesi zorunlu tespit hükmü kurulması doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.