Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2006/7720 K.2006/10300

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 25.2.2003 gününde verilen dilekçe ile irtifak hakkı tesisi istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; bozma ilamına uyalarak, davanın kabulüne dair verilen 28.3.2006 günlü hükmün Yargıtayca duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle tayin olunan 3.10.2006 günü için yapılan tebliğat üzerine temyiz eden davalı ... ve vekili Av.Müşir Hemşinli ile karşı taraftan davacı vekili Av.Bülent Onur geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelenlerin sözlü açıklamaları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Bilahere dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Hükmüne uyulan Dairemiz bozma kararında vurgulandığı üzere dava İstanbul, ... ilçesi Asmalı Mescit Mahallesi, Terkos sokaktaki davacıya ait 10 parsel lehine 49 parsel aleyhine İmar Kanunun uyarınca yapılması zorunlu olduğu ileri sürülen yangın merdiveni inşası için irtifak hakkı kurulması istemine ilişkindir. Mahkemece dava kabul edilmiş, hükmü davalı temyiz etmiştir.

Bilirkişiler 18.11.2003 günlü raporlarında davacının İmar Kanunundan kaynaklanan nedenlerle eşyaya bağlı irtifak hakkı tesisi isteyebileceğini belirtmişler ise de; bu olgu yetkili Belediye İmar Müdürlüğünden bilirkişi rapor ve krokisi gönderilerek sorulup saptanmamış, bilirkişi görüşü ve kurulacak irtifak hakkının imar muvzuatı açısından uygulanabilirliği denetlenmemiştir. Bundan ayrı, ...

Belediye Encümeninin 13.6.1989 tarihli kararında ve bilirkişi raporunda davacıya ait 10 numaralı parselin bölgede koruması gerekli kültür değerleri içinde yapı olduğu vurgulandığından irtifak ile yükümlü taşınmazın hukuki durumunun Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu çerçevesinde de incelenmesi gerekir.

Gerçekten, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 5226 sayılı Yasa ile değişik 9. maddesinde “Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma bölge kurullarınca alınan

kararlara aykırı olarak, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarında inşai ve fiziki müdahalede bulunulamaz, bunlar yeniden kullanıma açılamaz veya kullanımı değiştirilemez. Esaslı onarım, inşaat, tesisat, sondaj, kısmen veya tamamen yıkma, yakma, kazı veya benzeri işler inşai ve fiziki müdahale sayılır.” hükmü getirilmiştir. Sözü edilen hüküm uyarınca 10 parsel sayılı taşınmaz koruması gerekli Kültür ve Tabiat Varlıkları arasında sayıldığından irtifak hakkı tesisinde sakınca olup olmadığının da Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulundan sorularak sonucuna uygun bir karar verilmelidir. Bu yönün göz ardı edilmesi de doğru değildir.

Diğer taraftan bilirkişilerce tesis edilecek irtifaka karşılık irtifak bedeli 11.065.000.000 TL olarak saptanmış, bu bedel davacı tarafından dosyaya depo edilmiş ise de sonraki aşamalarda depo edilen bedelin davacıya iadesine karar verilmiştir. İrtifak, bir taşımaz malikine mülkiyet hakkının sağladığı bazı yetkileri kullanmadan kaçınma borcu yüklediğinden bu tür eşyaya bağlı irtifak haklarının tesisinde borca karşılık bir bedel tespiti ve bunun yüklü taşınmaz malikine ödenmesi gerekir. Mahkemece, gerekmediği halde davacıya iadesine karar verilen bedel davalıya ödenmek üzere yeniden depo ettirilerek irtifak tesisine karar verilmesi yerine bedelsiz irtifak hakkı tesisi sonucunu doğuracak şekilde hükme varılması da yanlıştır.

Karar bu nedenlerle bozulmalıdır.