Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2007/13003 K.2007/14925

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 12.05.2006 gününde verilen dilekçe ile mecra ve geçit hakkı tesisi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 23.03.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

_K A R A R_

Davacı, paydaşı olduğu 850 parsel sayılı taşınmazı yararına davalılara ait 850 parsel sayılı taşınmazdan Türk Medeni Kanunu’nun 747 maddesi uyarınca geçit hakkı irtifakı kurulmasını ve aynı yerden 744. madde uyarınca da su yolu mecra irtifakı kurulmasını istemiştir.

Davalı ... davanın reddini savunmuş, diğer davalılar duruşmalara katılmamış ve cevap dilekçesi vermemişlerdir.

Mahkemece , 851 parsel lehine 850 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişisi krokisinde ( A ) harfi ile işaretli kesiminden geçit ve mecra irtifakı kurulmasına karar verilmiştir.

Hükmü, davalılardan ... temyiz etmiştir.

1- Yapılan yargılamaya toplanan delillere ve dosya kapsamına göre davalının Türk Medeni Kanunu’nun 747 maddesi uyarınca geçit irtifakı kurulmasına ilişkin temyiz itirazları yerinde görülmemiş ve reddi gerekmiştir.

2- Davalının mecra irtifakı kurulmasına ilişkin temyiz itirazlarına gelince;

Türk Medeni Kanunu’nun 744 maddesi hükmünce “ Her taşınmaz maliki zararın tamamının önceden ödenmesi koşuluyla su yolu, kurutma kanalı, gaz ve benzerlerine ait boruların, elektrik hat ve kablolarının, başka yerden geçirilmesi olanaksız veya aşırı ölçüde masraflı olduğu taktirde , kendi arazisinin altından veya üstünden geçirilmesine katlanmakla yükümlüdür “

Mecra irtifakı kurulması isteğine ilişkin davalarda, istemin özelliği gereği en uygun yerin aranması ilkesinin geçerli olması ve bu davaların bir irtifak hakkı olmakla birlikte özünü komşuluk hukuku ilkelerinden alması nedeniyle ;

Öncelikle davacının mecra ihtiyacının bulunup bulunmadığı saptanmalıdır. İhtiyacın saptanması halinde de, çevre taşınmazların tamamının üzerinde irtifak hakkı kurmaya elverişli olup olmadığı incelenip, hukukun genel bir ilkesi olan fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi uyarınca taraf yararları da gözetilerek, en az masrafı gerektiren ve bundan da en az zarar görecek kişi taşınmazı üzerinden mecra irtifakının bağlanacağı su, elektirik, gaz ve benzerine ait yol ya da kaynak ile yararına mecra hakkı kurulan taşınmaz arasında kesintisiz bağlantı sağlayacak şekilde kurulmalıdır. Ayrıca mecranın niteliği nasıl ve hangi araçlarla geçirileceği, ayrıca belirlenerek kararda gösterilmelidir.

Görülüyor ki , mecra irtifakı kurulmasına ilişkin davalarda öncelikle davacının mecra ihtiyacının bulunup bulunmadığının saptanması , ardından da mecra irtifakının başka bir yerden geçirme olanağının olup olmadığının araştırılması zorunludur. Bu araştırmalar yapılmadan salt davacının subjektif arzusu ile mecra irtifakı tesis edilemez.

Bu nedenle , öncelikle az yukarıda açıklanan ilkeler gözetilerek davacının paydaşı olduğu taşınmazın mecra ihtiyacı olup olmadığı araştırılmalı , bu araştırmalar yapılırken de öncelikle davacıya ait taşınmazın paftasına göre güneyinde bulunan dereden motopompla da olsa su alma olanağının bulunup bulunmadığı belirlenmelidir.

İhtiyacın saptanması halinde ise, çevre taşınmazların tamamının üzerinde irtifak hakkı kurmaya elverişli olup olmadığı incelenip, hukukun genel bir ilkesi olan fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi uyarınca taraf yararları da gözetilerek , en az masrafı gerektiren ve bundan da en az zarar görecek taşınmaz üzerinden ve su kaynağı ile yararına mecra irtifakı kurulan taşınmaz arasında kesintisiz bağlantı sağlayacak şekilde kurulmalıdır.

Ayrıca, mecranın niteliği nasıl ve hangi araçlarla geçirileceği kararda gösterilmelidir.

Mahkemece, bu yönler üzerinde durulmadan mecra irtifakı kurulması isteminin kabulü doğru olmamış ve kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.