Davacılar, dava konusu binanın restoran olarak işletilmek üzere 11.5.2000 tarihinde kiralandığı, sözleşmenin 6.maddesine dayanılarak binada esaslı tamirat ve tadilatlar yapıldığı, işyerinin yeniden tefriş edildiği, ancak ruhsat almak üzere belediyeye başvurulduğunda yapının çatı katının kaçak olduğunun bildirildiği ve işyeri açma ruhsatı verilmediği, durum davalılara ihtar edildi ise de sorunun giderilemediği, akdin feshedildiğini ileri sürülerek yapılan giderlere karşılık 177.775.00 YTL, sözleşmenin ifa edilmemesinden dolayı kar kaybı olarak 120.000 YTL. ile 20.000 YTL manevi zararın davalılardan tahsili isteğinde bulunmuşlardır.
Davalılar, sözleşmenin 6.maddesi uyarınca tamirat ve tadilat giderlerinin kiracıya ait olduğunu, çatı aralığındaki ruhsata aykırılığın davacı tarafından yaratıldığını, davacının işyerini lokanta olarak işletti ise de kazanç sağlayamayacağını anlayınca 23.2.2002 tarihinde kapattığını belirterek davanın reddini savunmuşlardır.
Mahkemece; Davacılardan ... Gıda Turizm Limited Şirketinin sözleşmenin tarafı olmadığından bu davacının husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle davasının reddine, 112.855. YTL olarak hesaplanan davacı menfi zararının davalılardan tahsiline karar verilmiş, hüküm, davalıların temyizi üzerine Dairemizin 1.2.2005 tarih 2004/917 E. 2005/ 391 K. Sayılı ilamı ile;
Davalılardan ...’nun süresinden sonra yaptığı temyiz isteminin reddine.
Diğer davalı ... ...’nun temyizi ise özetle ; “....Taraflar arasındaki 11.5.2000 günlü kullandırma amacı güden kira sözleşmesiyle boş bir binadan belli bir ücret karşılığı kira süresince yararlanılması kararlaştırıldığından uyuşmazlığın adi kira ilişkisi kapsamında değerlendirilmesi gerekir. Çünkü, hasılat (ürün) kirasında kiralayan belli bir kira parası karşılığında kiracıya ürün veren bir malın veya hakkın kullanılmasını bırakma borcu altına girer. (B.K.m.
270) Bu bakımdan çekişmenin giderilmesinde adi kiraya ilişkin Borçlar Kanunun 248.vd. maddeleri göz önünde tutulmalıdır...... Somut olayda, davacının fesih nedeni olarak bildirdiği olgu işyerine ayıptan ötürü işyeri çalıştırma izni alınamamasıdır. Gerçekten, bir işyerinin ruhsatsız çalıştırılması ticari bir şirket ve basiretli tacir olan davacıdan beklenemez.
Ancak, basiretli tacirin işyeri açma ruhsatı alma olanağı bulunup bulunmadığını araştırmaksızın binada esaslı tadilat ve tamirat yapması, işyeri tefrişi için bazı harcamalarda bulunması davacının pasif (menfi) kusurunu en azından ortak kusurunu gösterir. Bundan dolayı, kural olarak da davacı menfi zararlarını (negative interesse) isteyemez. Ne var ki, olayda davacı yaptığı tadilat ve tamiratlar sebebiyle davalının mal varlığında bir artış meydana getirmiştir.
Bina ile bütünleşen davacının söküp götürmesi mümkün olmayan ve binaya değer kazandırıcı bu kalemler davalının mal varlığında kaldığı sürece onun sebepsiz zenginleşmesine neden olur. Davacı, kusuru sebebiyle diğer zarar kalemlerini talep edemezse de binadan sökülüp götürülmesi olanaksız iş sahibinin menfaatı için yapılmış davalıların mal varlığında artı değer yaratan kalemlerin sadece masrafları B.K.nun m.410 vd hükümlerince talep edilebilir.
Mahkemece hükme dayanak yapılan bilirkişi raporları yukardan beri sayılan ilkeleri kapsamadığından karar bozulmalıdır. Tüm bu nedenlerle; bilirkişiden ek rapor alınmalı binadan sökülüp götürülememesi sebebiyle ekonomik değerleri bulunan ve davalı mal varlığının sebepsiz artışına neden olan kalemlerin masrafları bulunmalı, istem sonucuna uygun değerlendirilmelidir...” gerekçesi ile bozulmuştur.
Davalıların karar düzeltme istekleri ise sadece davalılardan ...’in temyizinin süresinde olduğunun kabulü ile bu davalı lehine de aynı gerekçe ile bozulmuştur.
Mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda;
Dava ve birleştirilen davada; davacılardan ... Limitet Şirketi sözleşmenin tarafı olmadığından ve husumet ehliyeti bulunmadığından açmış olduğu davanın reddine,
... Limitet Şirketinin açmış olduğu davanın kısmen kabulü ile, 39.855.00 YTL’nin 2.4.2001 tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte her iki davalıdan alınıp davacı ... Limited Şirketine verilmesine şeklinde hüküm kurulmuştur.
Hükmü, davalılar ve davacılardan ... Limitet Şirketi temyiz etmiştir.
1-Yapılan yargılamaya toplanan deliller ve dosya içeriğine göre davalıların yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının, davacının ise aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine.
2-Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 275.maddesi gereğince hakimin; çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektiren konularda bilirkişi oy ve görüşünü alması zorunludur. Bu gibi durumlarda hakim kendisini bilirkişi yerine koyarak bilirkişinin çözebileceği bir sorunu kendiliğinden gideremez. Somut olayda; hükmüne uyulan Dairemiz bozma kararı doğrultusunda mahkemece bilirkişi incelemesi yapılmıştır.
Bilirkişiler, davalıların (kiralayanın) mal varlığında artı değer yaratacak, yapıdan sökülüp götürülmesi mümkün olmayan kalemlerin parasal tutarını 75.655.00 YTL olarak belirlemişlerdir. Gerçekten binanın kiralandığı 1.8.2000 tarihinde yapılan tefriş sırasında duvar altında kalan ses tesisatı gibi tesisatlar yapının özelliğini ve ekonomik değerini koruyarak sökülüp götürülecek malzemelerden değildir.
O yüzden bilirkişilerin 1.5.2006 ve tarihli raporlarında belirlenen bedel ile bu bedeli teyit eden 10.7.2006 tarihli rapordaki 75.655.00 YTL’nin hüküm altına alınması yerine hakimin mesleği gereği çözemeyeceği bir konuda bilirkişi raporunda saptanan olgu ve bulguların aksine daha az miktarın hüküm altına alınması doğru olmamıştır.
Kararın bütün bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.
SONUÇ. Yukarıda 1.bentte yazılı nedenlerle; davalıların temyiz itirazlarının reddine, 2.bentte yazılı nedenlerle davacı ... Limitet Şirketinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının ... Limitet Şirketine geri verilmesine, 500.00 YTL. duruşma vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacı ... Limitet Şirketine verilmesine, 1.6.2007 gününde oybirliği ile karar verildi.