Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2007/3099 K.2007/5746

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 14.08.2001 gününde verilen dilekçe ile hasılat kirasından kaynaklanan alacak istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 30.06.2006 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

_K A R A R_

Dava, 01.04.1990 başlangıç tarihli kira sözleşmesi uyarınca davalı kiracıya demirbaş olarak bırakılan ve bedelleri hakadişlerle ödenen malzemelerin aynen iadesi olanaklı görülmemesi halinde satış bedeli olan 42.500.000.000. TL nin tahsili istemleriyle açılmıştır.

Davalı kiracı dava dışı ... Şirketine satılanların sadece demirbaş eşya olmadığını bunun için de mefruşat bedellerinin de bulunduğu açılan davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece davacı kiralayanın otel işletmesini dava dışı ... Vakfına devri sırasında davacının herhangi bir mülkiyet iddiasında bulunmaması nedeniyle dava reddedilmiştir.

Hükmü davacı kiralayan İl Özel İdaresi temyiz etmiştir.

1-Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve tüm dosya içeriğine göre, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

2-Taraflar arasındaki 01.04.1990 başlangıç tarihli 10 yıl süreli kira sözleşmesinin eki kira şartnamesi «kiralama şartları» başlıklı birinci

maddesi hükmü «…. İl Özel İdaresi otelin yapımındaki finansman güçlükleri nedeniyle bu seviyedeki oteli bir müstecire kiralamaktadır. Kiracı bu ihale tarihinden itibaren aşağıda belirtilen şartlarla otelin tamamlanması için gerekli finansmanı sağlayacak otelin tamamlanmasına müteakip kira bedeli işlemeye başlayacak kiracının otelin bitirilmesi için yapmış olduğu finansman harcamaları kira ile mahsup edilecek kira bedellerinin kiracının harcamalarının tamamını karşıladığı tarihten sonra kiracı idareye kira bedelini nakden ödemeye başlayacak….» şeklindedir. Sözleşmenin 5. maddesinde ise, mefruşatla ilgili düzenleme yapılmış, mefruşatın kiracıya ait olduğu tahliye halinde bir ödeme planı dahilinde kiralayan tarafından satın alınabileceği hükme bağlanmıştır.

Yaptırılan bilirkişi incelemesine göre, demirbaş olarak dökümü yapılan kiralanan oteldeki malzemeler yatak, sehpa, duş perdesi, sandalye, et kıyma makinası….. vs. malzemelerdir.

Sözleşme eki şartnamenin yukarıda sözü edilen birinci maddesi hükmünde açıkça kiralananın tamamlanmamış bir fiziki seviyede iken davalı kiracıya kiralandığı, kiralandığı seviyeden sonraki hakediş ödemelerinin kiracı tarafından yapıldığı ancak, yapılan ödemelerin kararlaştırılan kira parasından düşüldüğü görülmektedir.

Görülüyor ki, otelin kuruluş aşamasında davalı demirbaş malzemeleri almış bedellerini hakedişlerle ödemiş ise de aslında yapılan ödemeler davacı kiralayan adına yapılmış ödemelerdir. Dolayısıyla demirbaş malzeme alımı için yapılan ödemeleri davacı kiralayan yapmış sayılacağından, demirbaşların mevcutsa aynen olmadığı takdirde bedellerinin tahsilini kiracıdan isteyebilir. Davacı kiralayanın otel işletmesinin dava dışı ...

Vakfına devri sırasında demirbaşlar üzerinde mülkiyet iddia etmemesi (ihtirazi kayıt bildirmemiş olması) davacının demirbaşlar üzerindeki hakkından örtülü biçimde vazgeçtiği ya da demirbaşlar üzerinde hakkını yitirdiği anlamına gelmez.

Böyle olunca, mahkemece yapılması gereken iş; otelin tamamlanmamış bir vaziyette iken davalı tarafından kiralanış tarihinden itibaren davacı kiralayan adına alınıp da bedelleri davalı tarafından hakedişlerle ödenen demirbaş eşyaların neler olduğunu hakedişlere bakarak bilirkişiye tespit ettirmek ve dökümünün yapılmasını sağlamak, bunlardan olağan kullanım süresinde ekonomik değerini yitirerek hurda haline dönenler hesaplama dışı bırakılıp dava tarihine göre de demirbaş eşyalardan amortisman değerleri düşülmek suretiyle bunların dava tarihindeki olası

değerlerini hesaplatmak demirbaşlar mevcut değilse ederlerinin davalıdan tahsiline karar vermek olmalıdır.

Mahkemece bu yön üzerinde durulmaksızın somut olaya düşmeyen bazı gerekçelerle davanın yazılı olduğu şekilde reddi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.