Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2008/13773 K.2008/15845

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 08.03.2007 gününde verilen dilekçe ile enerji nakil hattına elatmanın önlenmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 25.06.2008 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, komşuluk hukukuna aykırı davranışın giderilmesi isteğine ilişkindir.

Davacı vekili, 154 KW.lık Şereflikoçhisar - Tümosan EİH. 72-73 nolu direklerin bulunduğu bölgede davalı ... tarafından işletilen taşocağındaki çalışmaların direklere zarar verdiği ve yıkılma tehlikesi bulunduğunu ileri sürerek elatmanın önlenmesi isteğinde bulunmuştur.

Davalı, taşocağı işletmesinin enerji nakil hattına zarar vermediğini savunmuştur.

Mahkemece, taşocağı işletmesinin enerji nakil hattı için tehlike arz etmediği, sadece potansiyel tehlike bulunduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacı temyiz etmiştir.

Türk Medeni Kanununun 683. maddesi; “Bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içerisinde o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir” hükmü ile malikin mülkiyet hakkını hukuksal sınırlar içinde kullanabileceğini düzenlemiştir. Mülkiyet hakkının kapsam ve kısıtlamaları da kanunun 718. ve devamı maddelerinde yer almakta olup, bunlardan 730/1. maddesinin "Bir taşınmaz malikinin mülkiyet hakkını yasal kısıtlamalarına aykırı kullanması sonucunda zarar gören veya zarar tehlikesi ile karşılaşan kimse durumun eski hale getirilmesini, tehlikenin ve uğradığı zararın giderilmesini dava edebilir"

hükmü ile yasal kısıtlamalara aykırı davranan taşınmaz malikinin sorumlu olacağı kabul edilmiştir.

Malikin uymakla yükümlü olduğu komşu hakkı kapsamında yer alan Türk Medeni Kanununun 738. maddesi "Malik, kazı ve yapı yaparken komşu taşınmazlara, onların topraklarını sarsmak veya tehlikeye düşürmek ya da üzerindeki tesisleri etkilemek suretiyle zarar vermekten kaçınmak zorundadır" hükmünü getirmiş, kazı ve yapılarda ayrıca uyulması gereken kuralların da özel kanunlarda düzenleneceği 739. maddede belirtilmiştir.

Hemen belirtmek gerekir ki, taşınmaz malikinin sorumluluğu ve mülkiyet hakkı kısıtlamaları taşınmaz üzerindeki ayni hak sahipleri içinde söz konusudur. Taşınmazı bir kişisel hakka dayanarak kullanan kişilerin ise malik ile birlikte müştereken müteselsilen sorumlu oldukları öğretide baskın olarak kabul edilmektedir(Oğuzman-Seliçi-Oktay-Özdemir; Eşya Hukuku, İstanbul 2006 sf.471). Ancak, taşınmazı ... kullanan kişi eylemli olarak kullanımından kaynaklanan müdahalede bulunuyor ise bunun giderimi kişisel hak sahibinden istenecektir.

Somut olayda da; dava konusu direklerin bulunduğu taşınmaz tescil harici bırakılan yerlerden olup, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Dairesi Başkanlığının yazılarına göre taşınmaz üzerinde 20.06.2006 tarihinde başlamak üzere davalıya 10 yıllık taşocağı işletme ruhsatının verildiği anlaşılmaktadır. Ruhsatlı saha yakınında bulunan enerji nakil hattının 1982 yılında yapılan kamulaştırma ve irtifak hakkı tesisi işlemlerinden sonra geçirildiği, zarar gördüğü ileri sürülen direklerin bulunduğu yerin tescil harici olması nedeniyle kayda irtifak hakkının işlenmediği anlaşılmaktadır.

Taşınmazın ve tarafların durumu açıklandığı şekilde ortaya konulduktan sonra davacının istemine gelince; davalı Belediyenin ruhsatlı sahadaki çalışmalarının direklere zarar verdiği ve bu eylemin yukarıda sözü edilen Türk Medeni Kanununun 738. maddesi kapsamında giderilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

Az yukarıda da belirtildiği gibi taşınmaz maliki ya da taşınmazı ayni ya da kişisel hakka dayalı olarak kullanan kişi, açıklanan 738. madde kapsamında kazı çalışmaları yaparken ve yine 737. maddede belirtildiği gibi işletme faaliyetini sürdürürken komşularına zarar vermekten kaçınmakla yükümlüdür. Eldeki davada da davalı Belediyenin taşocağını işletirken yaptığı kazı faaliyetleri ile 73 nolu direk açısından topraktaki kayma nedeniyle potansiyel tehlike oluşturduğu, diğer direğin ise kazı faaliyetlerinin devamı halinde aynı tehlikeye maruz kalacağı anlaşılmaktadır. Mahkeme, davanın açıldığı tarihte ve yapılan keşif ile mevcut tehlikenin bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Ancak Türk Medeni Kanununun 730. maddesi sadece zarar

görülmüş olmasını değil zarar tehlikesini de hüküm altına almıştır. Davada da tehlike kanıtlanmıştır.

Bilindiği gibi, komşuluk hukuku ilkelerine göre taşkınlıktan amaç komşuluğun olağan hoşgörü sınırlarını aşan ve komşunun kendisi ve ailesi ile taşınmazı zararına aşırı derecede etkili olabilecek iş ve eylemlerdir. Bu eylemlerin saptanmasında, taşınmazın bulunduğu yerin kullanma amacının, niteliğinin, konuya ilişkin düzenlemelerin ve yasal boşluk bulunması halinde mahalli örf ve adetlerin göz önünde tutulması gereklidir. Bu tür uyuşmazlıkların çözümünde hakim, gerek zararı saptama, gerekse zararı giderici önlemleri bulma yönünden her somut olayın özelliğini gözetmek, tarafların yarar zarar dengelerini değerlendirmek durumundadır.

Komşuluk hukukunun öngördüğü sınırları aşan kullanım halinin saptanması halinde ise, mahkemece kurulacak hükümde zararlı davranışın giderim şeklinin ve taraf yükümlülüklerinin açıkça gösterilmesi zorunludur.

Mahkemece, yapılan tüm açıklamalar gözetilerek ve yine Türk Medeni Kanununun 739. maddesi hükmü uyarınca davalının taşocağı işletmesi faaliyeti sırasında özel kanunlarda yer alan düzenlemeler var ise bunlarda nazara alınarak enerji nakil hattının işletme sırasında zarar görmeden faaliyetin ne şekilde sürdürüleceğini uzman bilirkişiler aracılığıyla belirlemesi ve sonucuna göre bir hüküm kurulması gerekirken, yazılı gerekçelerle davanın reddi doğru olmamıştır.

Kararın bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.