Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2008/15355 K.2009/211

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 19.4.2007 gününde verilen dilekçe ile geçit ... istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 11.2.2008 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı genel yola çıkışı bulunmayan ve tapu kaydı olmayan taşınmazı lehine, yine tapu kaydı olmayan ve davalı kullanımında olan taşınmaz üzerinden geçit kurulmasını istemiştir.

Mahkemece üzerinden geçit kurulması istenilen taşınmazın dava dışı bir kişiye ait olduğu gerekçesi ile dava husumet yokluğu nedeni ile reddedilmiş, hükmü davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, ... Medeni Kanununun 747. maddesine dayanılarak geçit ... kurulması istemiyle açılmıştır.

Zorunlu geçit ..., mülkiyet hakkının kanundan ... dolaylı bir sınırlaması olduğundan bu tür sınırlamalar ancak mülkiyet hakkına konu taşınmazlar için söz konusu olabilir.

Taşınmaz mallarda mülkiyet ..., kural olarak o taşınmazın tapu siciline tescil edilmesi ile doğar. Tapu siciline kayıtlı olmayan bir taşınmaz üzerinde mülkiyet hakkının varlığından söz edilemez. Mülkiyet hakkının kanundan ... dolaylı sınırlamaları, bir yasa hükmü gereği kendiliğinden doğmayıp ancak belli koşulların varlığı halinde hak sahibine bir talep ... tanıdığından bu kısıtlamaların doğması için tapu siciline tescil edilmeleri

gerekir. Ayrıca zorunlu geçit ..., taşınmaza bağlı bir irtifak ... olduğundan ... Medeni Kanununun 780. maddesi uyarınca da bu hakkın doğumu için tescil şarttır. Yine aynı kanunun tapu siciline ilişkin 1000. ve 1008. maddelerinde de bu irtifak hakkının tapu siciline tescil edilmesi gerekliliği belirtilmektedir.

Zorunlu geçit hakkının hukuki niteliği gereği leh ve aleyhine geçit tesisi istenen taşınmazların tapu siciline kayıtlı olmaları gerekir. 11.2.1959 tarihli ve 1958/14 Esas, ve 1959/13 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında zorunlu geçit hakkının ancak tapuda kayıtlı taşınmazlar hakkında söz konusu olabileceği, tapu siciline kayıtlı olmayan yerler için böyle bir zorunluluk doğduğunda ise tapuya tescil gerekliliği yerine getirildikten sonra ihtiyaç sahibi kişinin talepte bulunmasının mümkün olduğu öngörülmüştür.

Bu nedenle zorunlu geçit gereksinimi duyan ve taşınmazı tapuda kayıtlı olmayan davacıya talep ettiği takdirde mahkemece taşınmazının tapuya tescilini sağlamak amacıyla dava açması için yetki ve süre verilmelidir.

Aleyhine geçit kurulması talep edilen taşınmazların da tapulu olmaması halinde bunların tapuya tescilinde hukuki yararı bulunduğundan davacıya yine dilediği ve istediği takdirde mahkemece davalıya ait taşınmazın da tapuya tescilini sağlamak amacıyla yetki ve süre verilmeli ve bu davaların sonucu beklenmeli, bu işlemler tamamlandıktan sonra geçit istemi incelenmelidir.

Eldeki davada; davacının, lehine ve aleyhine geçit kurulmasını istediği taşınmazların her ikisinin de tapu kaydı bulunmamaktadır. Müdahale talebinde bulunan ... tarafından üzerinden geçit kurulacak tapusuz taşınmazın malikinin davalı olmadığı yolundaki iddia, davacının da kabulündedir.

Buna göre üzerinden geçit kurulacak taşınmazın mülkiyet durumu çekişmeli olduğundan yukarıda açıklanan ilke doğrultusunda, davacıya taşınmazların tapuya kaydının sağlanarak davaya devam edilmesi olanağı bulunmadığından davanın bu gerekçe ile reddine karar verilmesi gerekirken, husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş ise de yerel mahkeme kararı sonucu bakımından usul ve yasaya uygun bulunduğundan yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle HUMK.nun 438/VII ve son maddesi uyarınca gerekçesi düzeltilerek ve düzeltilerek yukarıda yazılı gerekçeyle onanmasına karar verilmiştir.