Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2008/4792 K.2008/5660

Taraflar, arasındaki elatmanın önlenmesi, kal-temliken tescil davasından dolayı mahal mahkemesinden verilen yukarıda gün ve sayısı yazılı hükmün; Dairemizin 15.10.2007 gün ve 2007/9976-11803 sayılı ilamiyle onanmasına karar verilmişti. Süresi içinde davalılar (k.davacılar) vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla, dosya içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

_K A R A R_

Çaplı taşınmaza elatmanın önlenmesi ve kal, birleştirilen Türk Medeni Kanununun 725.maddesine dayalı tapu iptali tescil davalarında elatmanın önlenmesi ve kal isteminin kabulüne, temliken tescil isteminin reddine dair verilen yerel mahkeme kararı Dairemizce usul ve yasaya uygun bulunarak onanmıştır. Bu kez temliken tescil davasının davacısı (elatmanın önlenmesi ve kal davasının da davalısı) Türk Medeni Kanununun 725. maddesindeki koşulların oluştuğunu belirterek karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Gerçekten, Türk Medeni Kanununun 725.maddesi hükmünce bir yapının başkasına ait araziye taşırılan kısmı eğer yapıyı yapan malik taşırılan arazi üzerinde bir irtifak hakkına sahip bulunuyorsa ona ait taşınmazın bütünleyici parçası olur.

Böyle bir irtifak hakkı yoksa, zarar gören malik taşmayı öğrendiği tarihten başlayarak 15 gün içinde itiraz etmediği, aynı zamanda durum ve koşullarda haklı gösterdiği takdirde ... yapıyı iyiniyetle yapan kimse uygun bir bedel karşılığında taşan kısım için bir irtifak hakkı kurulmasını veya bu kısmın bulunduğu arazi parçasının mülkiyetinin kendisine devredilmesini isteyebilir.

Yasaya 15 günlük süre, ... yapının yapılmaya başlandığı tarihte yapıya itiraz halinde yapı sahibinin ilerde iyiniyet iddiasında bulunmasının önüne geçmek amacıyla konulmuştur. Yoksa arazi malikinin bu süreyi geçirmesi yapı sahibine arazisi üzerindeki yapıyı yapmasına izin verdiği anlamına gelmez. Herhangi bir nedenle 15 günlük süre içerisinde ... yapıya itiraz edilmemiş olunsa da ... yapı sahibinin kötüniyeti sonradan açılacak davada her zaman ileri

sürülebilir. Diğer yandan, 14.2.1951 tarih 17/1 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca iyiniyetin ispatı ... yapı malikine ait ise de iyiniyet sav ve savunması def’i olmayıp itiraz niteliği taşıdığından ve kamu düzeni ile ilgili bulunduğundan mahkemece kendiliğinden göz önünde tutulmalıdır. Kaldı ki, çapa bağlı taşınmazlarda iyiniyetin dinlenme olanağı bulunmamaktadır.

Mahkemece yıkım altına alınan nesne mülkiyeti kal talebinde bulunan davacı ve davalıya ait çap kaydı içersinde kalan baraka niteliğindeki yapıdır. ... yapının Türk Medeni Kanununun 718.maddesince taşırıldığı arazi mülkiyetine tabi olacağı da tartışmasızdır. Kural olarak da hiçbir arazi maliki bir yapının arazisine taşırılmasına katlanmakla yükümlü kılınamaz. Türk Medeni Kanunun 683.maddesinden yararlanılarak haksız tecavüze kaldırılmasını dava edebilir.

Diğer taraftan, bir tanımlama yapmak gerekirse, Türk Medeni Kanunun 684.maddesi hükmüne göre, bir şeyin diğer bir şeyin temel unsurunu teşkil ederek o şey yok edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılmasına olanak bulunmayan parça bütünleyici parçadır.

Bütünleyici parça, ya bir şey ile sıkı sıkıya maddi bağlantı içersindedir veya bu bağlantı sıkı değildir fakat, yerel adetler bağlanan şeyi asıl şeyin temel unsuru saydığı için o özelliği kazanır. Türk Medeni Kanununun 725.maddesinin tescile veya irtifak hakkına konu ettiği yapı bu nitelikte bir yapıdır. Uygulamada ve doktrinde yapı kavramından genelde bina kavramı anlaşılmaktadır.

Açıkçası, mahkemece kal hükmü kurulan baraka nitelikli yapı bina kavramı içinde kalan bütünleyici parça olmadığı gibi baraka yerel adete göre bütünleyici parça saymakta mümkün değildir.

Yerel mahkemece yapılan yargılama, toplanan deliller ve Dairemizce de benimsenen yerel mahkeme gerekçesine göre hüküm usul ve yasaya uygun bulunmuş, temyiz istemi bu gerekçelerle karşılanarak karar onanmıştır. Dairemiz onama ilamında düzeltilmesi gereken bir yön bulunmadığından, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 440.Maddesindeki nedenlerden hiçbirisine uymayan karar düzeltme isteminin reddi gerekmiştir.