Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2008/8056 K.2008/8950

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 06.10.2006 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 26.09.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi dahili davalılar vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı 117 ada 6 parsel sayılı taşınmazının genel yola çıkışının olmadığını belirterek 117 ada 5 parsel sayılı taşınmaz üzerinden geçit hakkı kurulmasını istemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilerek yargılama sırasında davaya dahil edilen 120 ada 3, 4, 5 parsel sayılı taşınmazlar üzerinden geçit hakkı kurulmuş, hükmü üzerinden geçit kurulan ve yukarıda anılan parsel malikleri temyiz etmiştir.

Mahkemece uygun geçit yeri saptanırken öncelikle taraf yararlarının gözetilmesi gerekir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit gereksiniminin nedeni, taşınmazın niteliği ile bu gereksinimin nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil objektif esaslara uygun belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Eldeki davada bilirkişilerce sunulan 12.03.2007 tarihli raporda geçit için 117 ada 4 parsel sayılı taşınmazın güneyinden geçilerek, bu parselin doğusunda bulunan ana yola bağlanması konusunda bir araştırma yapılmadığı gözlemlenmektedir. Mevcut kroki üzerinden daha kısa ve ekonomik olduğu gözlemlenen bu alternatif araştırılmadan eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen karar doğru olmamıştır.

Kabule göre ise. 16.02.2007 tarihinde yapılan keşif sonucu bilirkişilerce düzenlenen 12.03.2007 tarihli raporda 3.alternatif olarak belirlenen geçit güzergâhı üzerinde bulunan 120 ada 3, 4, 5 parsel malikleri davacı tarafından 09.05.2007 tarihli dilekçe ile davaya dahil edilmişlerdir.

Dahili davalılarca dosyaya sunulan 24.07.2007 tarihli cevap dilekçesi ve bilirkişi raporuna yönelttikleri, geçide hükmedilen güzergah boyunca yer alan ağaçların değerleri ile geçit zeminine isabet eden ve kapatılacak olan foseptik çukurunun uygun bir yere nakil ve yapım maliyetinin hesap edilerek bunların geçit masrafına ilave edilmelerine ilişkin itirazları gözden uzak tutulmamak gerekir.

Eğer güzergah da ağaç varsa bunların kaldırılmaları ile taşınmaz sahiplerinin belli bir malvarlığı eksilmesine maruz kalacakları açıktır. Yine, foseptik çukurunun ana taşınmazı kullanan davalılar için mevcudiyetinde zaruret bulunduğuna göre, başka bir yerde ihtiyacı karşılayacak nitelikte bir foseptik çukuru yapımı için harcanacak giderlerde var olan mal varlığını nakitte azaltmaya sebep olacaktır. Bu giderler de geçit istemi içerisinde olan kişilerce karşılanır.

Mahkemece yeniden keşif icrası ile, az yukarıda belirtilen seçenekte değerlendirilerek, dahili davalıların itirazları doğrultusunda bir inceleme yapılmalı, saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel taşınmazın niteliğine uygun atanacak bilirkişiler aracılığı ile objektif kriterler esas alınarak günün rayiç değerlerine göre belirlenmeli ve buna göre hesaplanacak bedel depo ettirilerek hüküm altına alınmalıdır. Bu yönler gözetilmeksizin eksik inceleme ve değerlendirme ile verilen karar yukarıda yazılan gerekçeler ile bozulmalıdır.