Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2009/1217 K.2009/2139

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 05.09.2006 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkının terkini istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 21.02.2008 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı, davalıya ait 54 parsel sayılı taşınmaz yararına maliki bulunduğu 50 parsel sayılı taşınmazın geçit ile yükümlendirildiğini, yararına geçit kurulan 54 parsel bitişiğine zeminde yeni yol açıldığından geçit ihtiyacının ortadan kalktığını ileri sürerek geçit hakkının terkinini istemiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuş, Mahkemece, davalıya ait taşınmazın geçit güzergahı dışında başka yolu bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, geçit hakkının kaldırılması isteğine ilişkindir. TMK.nun 785/1 maddesi “Lehine irtifak kurulan taşınmaz için bu hakkın sağladığı hiç bir yarar kalmamışsa, yüklü taşınmazın maliki bu hakkın terkinini isteyebilir” hükmünü içermektedir. Genel yola bağlantısı bulunmayan taşınmazlar için, yol ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulan geçit hakları, bu ihtiyacın sona ermesi ile birlikte hukuksal temelini de kaybeder. Yükümlü taşınmaz maliki de taşınmazı üzerinde kurulan geçit hakkının kaldırılmasını isteyebilir. Bu tür davalarda, mahkemece geçit ihtiyacının sona erdiğinin saptanması gerekir. Bu saptama sırasında da yine taraf yararları gözetilerek, var olduğu ileri sürülen yolun niteliği ve davalının buradan yararlanma koşulları araştırılarak sonuca gidilmelidir.

Somut olayda; davacı, 50 parsel sayılı taşınmazındaki geçitin terkinini istemiştir. Mahkemece yapılan keşif sırasında yapılan gözlemde, davalıya ait parselde bulunan binanın arka tarafından sonradan yol geçtiği, davacının hala hazır durum itibariyle geçit hakkı tesis edilen yolu kullandığı, evin cephesinin geçit hakkı kurulan yola baktığı belirlenmiştir.

23.01.2003 tarihli bilirkişi raporunda da, 54 parsel sayılı taşınmazda iki katlı binanın bulunduğu, yeni açılan yoldan zemin kattaki daireye ulaşım sağlandığı halde zemin katın üstündeki daireye ulaşımın olanaklı olmadığı belirtilmiştir.

Yararına geçit kurulan taşınmazın doğu bitişinde bulunan yolun hangi tarihte açıldığı, geçit hakkı kurulduğu tarihte var olup olmadığı, yolun resmi olarak terkininin yapılıp yapılmadığı belediyeden sorulmadan davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Kabule göre de, 54 parsel sayılı taşınmazın batı bölümündeki binanın birinci katına merdiven kurmak suretiyle çıkma zorunluluğu bulunduğunun kabulü ile geçit ihtiyacının devam ettiğinden söz edilmesi yasaya uygun düşmez. Davalıya ait 54 parsel bir bütün halinde düşünülerek doğu bitişiği yolun olması halinde, tasarrufta bulunan sahiplerinin tamamının bu yoldan yararlanmaları mümkün olduğundan eski geçit yerine zaruretin varlığının kabulü doğru bulunmamıştır. Yukarıda açıklanan nedenlerle eksik inceleme ve araştırma ile istemin hüküm altına alınması doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.