Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2009/3213 K.2009/4093

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 28.03.2005 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı kurulması istenmesi üzerine bozma ilamına uyularak yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 17.12.2008 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı, 2039 parsel sayılı taşınmazı yararına davalılara ait 1850 ve 2040 parsel sayılı taşınmazlardan geçit hakkı kurulmasını istemiştir.

Mahkemece, 2030 parsel sayılı taşınmaz yararına 2040 parsel sayılı taşınmazdan geçit hakkı kurulmasına karar verilmiştir.

Hükmü, 2040 parsel sayılı taşınmaz paydaşlarından davalı ... temyiz etmiştir.

Türk Medeni Kanununun 747/2 maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira, geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit gereksiniminin nedeni, taşınmazın niteliği ile bu gereksinimin nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakarlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Uygun güzergah saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazların kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi olanaklı değil ise bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.

Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel taşınmazın niteliği gözetilerek uzman bilirkişiler aracılığı ile objektif kriterler esas alınarak belirlenmelidir. Saptanacak bedel de hükümden önce depo ettirilmelidir. Hemen belirtmek gerekir ki, bedelin saptanmasından sonra hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek ... bir süre geçmiş veya bedel tespitinden sonra yörede taşınmazın değerini artıracak değişiklikler meydana gelmiş olabilir. Bu gibi durumlarda mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak ve diğer tarafın hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak olası davranışlarını önlemek için hüküm tarihine yakın ... bir değer tespiti yapılmalıdır.

Geçit hakkı kurulmasına ilişkin davalarda davanın niteliği gereği yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmalıdır.

Somut olayda, mahkemece 25.09.2007 tarihli bilirkişi rapor ve krokisinde gösterilen üç alternatiften 2040 parsel sayılı taşınmazın ( B ) harfi ile işaretli güzergahın en uygun alternatif olduğu gerekçesi ile buradan geçit kurulmasına karar verilmiş ise de, tüm alternatifler incelenmemiştir. Bu nedenle, 2039 parsel sayılı taşınmazın tüm komşu parselleri ile civardaki yolları gösterir pafta örneği merciinden getirtilerek mahallinde yeniden keşif ve inceleme yapılmak suretiyle tüm alternatifler yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda değerlendirilmeli, bu arada özellikle 2040 parsel sayılı taşınmaz ile 2434, 1793, 2036 parsel sayılı taşınmazların müşterek sınırı da değerlendirilmek suretiyle en uygun güzergah saptanmalıdır.

Öte yandan, geçit bedeli 26.05.2005 tarihinde belirlenmiştir, bedelin saptandığı tarihten hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek ... bir süre geçmiştir. Aleyhine geçit kurulan taşınmaz maliklerinin mağduriyetlerine neden olmamak için hüküm tarihine yakın ... bir değer tespiti yapılmalıdır.

Mahkemece bu hususların göz ardı edilmesi doğru olmadığından karar bozulmalıdır.

Kabule göre de; davanın niteliği gereği yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmaması da doğru görülmemiştir.