Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2009/5846 K.2009/6970

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 15.11.2007 gününde verilen dilekçe ile intifa hakkına dayalı elatmanın önlenmesi, kal, çekişmenin giderilmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına dair verilen 14.05.2008 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... A.Ş. vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulÜne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı, 3365 parsel sayılı taşınmaz üzerinde 15 yıl süre ile intifa hakkı bulunduğunu, intifa hakkını bayiileri Memetoğulları... Petrol Taş. San ve Tic. Ltd. Şti. aracılığı ile kullandıklarını, bayilerinin otogaz satış anlaşması yaptığı firmalarla kendilerinin de anlaştığını, ... İnşaat Nakliye Gıda ve Petrol Ürünleri Otomotiv San. ve Tic.

A.Ş. ile de 01.01.2007 tarihinde sözleşme imzaladıklarını, sözleşmenin 16/B-d maddesinde “...in veya ...in bağlı bulunduğu ...Holding A.Ş’nin bünyesinde yer alan şirketlerden birinin ileride LPG dağıtım firması olarak faaliyete başlaması veya mevcut veya ileride kurulacak olan herhangi bir LPG dağıtım firmasına ortak olması durumunda, keyfiyetin 3 “üç” ay öncesinde ... İnşaat Nakliye Gıda ve Petrol Ürünleri Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.’ye bildirmesi kaydıyla,

Alpet sözleşmeyi tek taraflı olarak herhangi bir mahkeme kararı almaya, herhangi bir ihtar veya ihbar keşidesine gerek kalmaksızın her türlü doğmuş veya doğacak yasal hakları saklı kalmak kaydıyla ... bu sözleşmeyi feshedebilir….” hükmünün yer aldığını, davalı ... İnşaat Nakliye Gıda ve

Petrol Ürünleri Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.'ye 11.07.2007 tarihli ihtarla sözleşmenin feshinin bildirildiğini buna rağmen tesislerde bu davalıya ait ürünlerin pazarlanmaya devam edildiğini intifa hakkı kapsamındaki taşınmaza davalıların elatmasının önlenmesini LPG tank ve tesislerinin kal’ine sözleşmenin feshedildiğinin tespitiyle ortaya çıkan muarazanın giderilmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... İnşaat Nakliye Gıda ve Petrol Ürünleri Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.nin kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini, ayrıca davacının Memetoğulları... Petrol Taş. San ve Tic. Ltd. Şti. ile yaptıkları otogaz satış sözleşmesini feshedemeyeceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına, davalı yanın dava açılmasına sebebiyet verdiği gerekçesiyle de yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasına şeklinde hüküm kurulmuş, hükmü davalı ... İnşaat Nakliye Gıda ve Petrol Ürünleri Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz etmiştir.

Dava, intifa hakkına konu taşınmaz üzerindeki otogaz tesislerinin kaldırılması ve taraflar arasındaki çekişmenin giderilmesi isteğine ilişkindir.

Bilindiği gibi, dava devam ederken dava konusu alacağın ödenmesi, müdahaleye son verilmesi, taşınmaz mülkiyetinin davacıya geçirilmesi gibi nedenlerle dava konusuz kalabilir. Davanın konusuz kalması halinde artık esas hakkında yargılama yapılmasına ve karar verilmesine gerek kalmaz. Ancak, HUMK.nun 417. maddesi gereğince yargılama giderlerinden davadaki hangi tarafın sorumlu tutulması gerektiğinin tespiti için yargılamaya devam olunması dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespiti gerekir.

Somut olayda da; mahkemece, davalıların dava açılmasına sebebiyet verdiği kabul edildiğinden mevcut kanıtlara göre mahkemenin bu kabulünün yerinde olup olmadığının irdelenmesi gerekmektedir.

Davacı, davalılardan Memetoğulları... Petrol Taş. San ve Tic. Ltd. Şti. ile 14.12.2004 tarihinde intifa hakkına sahip olduğu 3365 parsel sayılı taşınmaz üzerinde akaryakıt istasyonu işletilmek üzere bayilik sözleşmesi imzalamıştır. Bu sözleşmeyi imzaladıktan sonra bayisinin otogaz satışı için anlaşma yaptığı ... İnşaat Nakliye Gıda ve Petrol Ürünleri Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. ile 01.01.2007 tarihinde onay sözleşmesi imzalayarak bayisinin intifa hakkına konu taşınmaz üzerinde otogaz satışına izin vermiştir. 01.01.2007 tarihli onay sözleşmenin 16/B-d hükmüne göre de davacı şirketin veya şirketin bağlı bulunduğu Altınbaş Holding A.Ş’nin bünyesinde yer alan şirketlerde

birinin LPG dağıtım firması olarak faaliyete başlaması veya mevcut ya da ileride kurulacak olan herhangi bir LPG dağıtım firmasına ortak olması durumunda davacının üç ay önceden bildirmek koşuluyla sözleşmeyi tek taraflı olarak feshetme yetkisi bulunmaktadır. Davacı da bu yetkisini kullanarak %94 hissesine sahip oldukları ... Petrol Tic. Nak. A.Ş.nin 05.07.2007 tarihinde LPG dağıtım lisansı aldığını belirterek 11.07.2007 tarihinde davalı ... İnş.

Makina Gıda Petrol Ürünleri Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.ye onay sözleşmesini feshettiğini bildirmiş, Bu bildirim, 19.07.2007 tarihinde tebliğ edilmiştir. Eldeki dava ise, 15.11.2007 tarihinde açılmıştır.

Yine onay sözleşmesinin 17/a maddesi hükmüne göre sözleşmenin herhangi bir şekilde sona ermesi durumunda ilk 15 gün içinde tesisin Alpet kriterlerine uygunluğu durumunda ...'dan satın alınması için fiyat mutabakatı sağlanmaya çalışılacağı, fiyatta anlaşılamadığı takdirde 15 gün içinde otogaz tesislerinin istasyondan kaldırılacağı öngörülmüştür. Davacı yanda, davalı tarafa gönderdiği ihtarnamede anılan 17/a maddesi hükmünce işlem yapılması hususu da karşı tarafa bildirilmiştir.

Kısaca söylemek gerekirse, davacı yan onay sözleşmesindeki 16/B-d hükmü gereği ortağı oldukları ... Petrol'ün otogaz dağıtım lisansı aldığını belirterek sözleşmeyi feshetmiştir. Ne var ki, ... Petrol'ün otogaz dağıtım lisansı aldığına dair dosya içerisinde belge bulunmadığı gibi davacı yanın bu şirkete ortak olduğuna dair herhangi bir kayda da rastlanmamıştır. Mahkemece öncelikle sözleşmenin feshi nedeni olan bu koşulun gerçekleşip gerçekleşmediği saptanmamıştır.

Ayrıca, sözleşmenin tasfiyesine ilişkin onay sözleşmenin 17/a maddesi hükmü uyarınca da davalı yana fiyatta anlaşma konusunda tebliğden itibaren 15 gün süre verilmiş, anlaşmaya varılmaması halinde takip eden 15 gün içerisinde tesislerin kaldırılması istenmiştir. Davacı tarafından davalılardan ... İnş. Makina Gıda Petrol Ürünleri Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.ye noter aracılığı ile 11.07.2007 tarihinde fesih ihtarı göndermiştir. Ancak, ihtarın tebliğ tarihi belli değildir. Bu nedenle, sözleşmenin 17/a maddesinde belirtilen tasfiyeye ilişkin süreler dolduktan sonra davalıların fuzuli şagil durumuna düşecekleri gözetildiğinde davanın bu süreden sonra açılıp açılmadığı hususu da denetlenememiştir.

Yapılan bu saptamalar bir yana bırakılarak taraflar arasındaki 01.01.2007 günlü sözleşme hükümleri ve bu sözleşmenin feshin tasfiyesine ilişkin 17/a maddesi hükmü dikkatten kaçırılarak eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak davalıların dava açılmasına sebebiyet verdiği gerekçesiyle

yargılama giderlerinden sorumlu tutulmaları doğru görülmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.