Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2009/8470 K.2009/9587

Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 25.04.2002 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 17.12.2008 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

_K A R A R_

Dava, Türk Medeni Kanunun 747.maddesi uyarınca geçit hakkı kurulması isteğine ilişkindir.

Davacılar, maliki bulundukları 1541, 1543, 1542 ve 1740 parsel sayılı taşınmazları yararına davalılara ait taşınmazlardan geçit hakkı kurulmasını istemişler, mahkemece davanın kabulüne dair verilen 23.12.2003 günlü karar davalı ... vekilinin temyizi üzerine Dairemizce bozulmuştur. Mahkemece bozma kararına uyulmuş, yargılama sırasında (1541 ve 1543 sayılı parsellerin maliki) davacı ... davasından feragat etmiş, bu nedenle davacı ...'nin davasının feragat nedeniyle reddine, davacı Halit Köse'nin davasının kabulüne dair 4.10.2006 tarihli karar davalı idare vekilinin temyizi üzerine27.12.2007 tarihinde bozulmuştur.

Mahkemece bozma kararına uyulmuş, davacı Halit Köse'nin davasının kabulüne karar verilmiş, hükmü davalı ... vekili temyize getirmiştir.

1-Yapılan yargılamaya toplanan deliller ve tüm dosya içeriğine göre davalının aşağıdaki bentler kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiş reddi gerekmiştir.

2-Geçit kurulan taşınmazlar için 5.7.2005 tarihinde yapılan keşifte saptanan değer aradan dört yıl gibi bir zaman geçmiş olmakla hüküm tarihi itibariyle hakkaniyete uygun bir değer sayılamaz. Geçit kurulan taşınmaz maliklerine ödenmesi gereken bedel taşınmazın nitelikleri gözetilerek uzman bilirkişiler aracılığı ile objektif kıstaslar esas alınarak belirlenmelidir. Saptanacak bedel de hükümden önce depo ettirilmelidir.

Hemen belirtmek gerekir ki, bedelin saptanmasından sonra hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş veya bedel tespitinden sonra yörede taşınmazın değerini artıracak değişiklikler meydana gelmiş olabilir.

Bu gibi durumlarda mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak ve diğer tarafın hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak olası davranışlarını önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılmalıdır. Bu nedenle mahallinde keşif yapılarak geçit bedeli konusunda rapor alınmalı ve uygun bulunması halinde bu değere hükmedilmelidir.

3-Geçit hakkı kurulmasına ilişkin davalarda davanın niteliği gereği yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmalıdır.Geçit davalarında davanın açılmasına doğrudan sebep olmamış kişilere yargılama giderleri ile davacı taraf vekille temsil edilmiş ise ücreti vekalete hükmedilemez. Bu davanın açılmasında, davalıların kusurlu olduğu söylenemeyeceğine göre yargılama giderlerinden sorumlu tutulamazlar. Aksi düşünce ile bu yolda davalılar aleyhine hüküm kurulması da doğru değildir. Bu yönler gözetilmeden yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru olmadığından karar bozulmalıdır.