Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2010/5936 K.2010/6848

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 11.07.2000 gününde verilen dilekçe ile beyanlar hanesindeki kaydın terkini ve tazminat istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 19.02.2010 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, 315 ada 4 ve 12 sayılı parsellerin tapu kaydındaki muhdesat şerhinin kaldırılması ve cezai şart tahsili istemlerine ilişkindir. Davalı, dayanılan sözleşmedeki satış bedelini davacının ödemediğini, davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, dava kabul edilmiştir. Hükmü, davalı temyiz etmiştir. 1-Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve tüm dosya içeriğine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

2-Taraflar arasındaki “protokol” başlıklı sözleşmenin son paragrafındaki “bu protokol hükümlerine uymayan taraf, karşı tarafa 10.000,00 TL tutarında tazminat ödeyecektir” şeklindeki düzenleme Borçlar Kanununun 158.maddesinin 1.fıkrasında yapılan seçimlik cezaya ilişkindir.

Gerçekten, eğer ceza “aktin icra edilmemesi (ifa edilmemesi) veya natamam olarak icrası (noksan olarak ifası) halinde tediye edilmek (ödenmek) üzere kabul edilmiş ise” seçimlik ceza-seçimlik yetki söz konusudur. Borçlar Kanununun 158/1.maddesindeki “aktin icra edilmemesinden” maksat borcun ifa edilmemesi “aktin natamam olarak icrasından” maksat ise borcun her türlü kötü ifasıdır.

Bu yüzden asıl borcun ifa edilmesini veya gereği gibi ifa edilmesini kuvvetlendirmesi için ceza anlaşması yapılmışsa bu ceza seçimlik cezadır. Ancak, Borçlar Kanununun 158/1.maddesindeki “hilafın mukavele olmadıkça alacaklı ancak ya aktin icrasını (aktin ifasını) veya cezanın tediyesini isteyebilir” hükmü gereğince aktin ifasını isteyen taraf (sözleşmeyle aksi kararlaştırılmadığından) cezai şartın tediyesini talep edemez.

Mahkemece yapılan bu saptamalar gözden kaçırılarak davacının cezai şart tahsili istemine ilişkin talebinin reddi yerine bu istem de hüküm altına alındığından karar bozulmalıdır.