Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2011/11471 K.2011/13997

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 15.06.2006 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil mümkün değilse tazminat istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 22.11.2010 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, inanç sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil, olmazsa tazminat isteğine ilişkindir.

İnançlı işlemler, inananın teminat oluşturmak veya yönetilmek üzere mal varlığı kapsamındaki bir şey veya hakkını, inanılana devretmesi ve inanılanın da inanç anlaşmasındaki koşullara uygun olarak inanç konusu şeyi kullanmasını, amaç gerçekleştiğinde ise belirlenen şekilde inanana iade etmesini içeren işlemlerdir.

İnançlı bir işlem ile inanan, sahibi olduğu bir mülkiyet veya alacak hakkını inanılana kazandırıcı bir işlemle devretmekte ancak borçlandırıcı bir sözleşme ile de onu bazı yükümlülükler altına sokmaktadır.

İnançlı işlemin taraflarını, inanan ve inanılan oluşturur. Bir hakkı ya da nesneyi, güvendiği bir kişiye inançlı olarak devreden kimseye “inanan” adı verilir. Devredilen hak veya nesneyi, kendisine ait bir hak olarak kendi yararına, doğrudan doğruya ve dolaylı olarak kullanan kişiye de “inanılan” denir. İnananın, inanılana inançlı olarak kazandırdığı hak ya da nesne ise “inanç konusu şey” olarak nitelenir. İnançlı bir işlemde, kazandırıcı işlemin tarafları ile borç doğuran anlaşmanın tarafları aynıdır.

İnançlı işlemde inanılan, hakkını kullanırken kararlaştırılan koşullara uymayı, amaç gerçekleşince veya süre dolunca hak veya nesneyi tekrar inanana (veya onun gösterdiği üçüncü kişiye) devretmeyi yüklenmektedir. İnançlı işlem, kazandırmayı yapan kişiye yani inanana belirli şartlar gerçekleşince, kazandırmanın iadesini isteme hakkı sağlayan bir sözleşmedir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde bunun dava yoluyla hükmen yerine getirilmesi istenebilir.

İnanç sözleşmesi, 5.2.1947 tarihli ve 20/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca ancak, yazılı delille kanıtlanabilir. Bu yazılı delil, tarafların getirecekleri ve onların imzalarını taşıyan bir belge olmalıdır.

Açıklanan nitelikte bir yazılı delil bulunmasa da, yanlar arasındaki uyuşmazlığın tümünü kanıtlamaya yeterli sayılmamakla beraber bunun vukuuna delalet edecek karşı tarafın elinden çıkmış (inanılan tarafından el ile yazılmış fakat imzalanmamış olan bir senet veya mektup, daktilo veya bilgisayarla yazılmış olmakla birlikte inanılanın parafını taşıyan belge, usulüne uygun onanmamış parmak izli veya mühürlü senetler gibi) yazılı delil başlangıcı niteliğinde bir belge varsa HMK’nun 202.maddesi uyarınca inanç sözleşmesi “tanık” dahil her türlü delille ispat edilebilir.

Yazılı delille veya yazılı delil başlangıcı yoksa inanç sözleşmesinin ikrar (HMK.m.188) yemin (HMK.m.225) gibi kesin delillerle de ispat edilmesi olanaklıdır. Davacının yemin deliline dayanması halinde mahkemenin davacıya bu hakkını hatırlatması gerekir.

İnanç sözleşmesinden doğan davalar için özel bir zamanaşımı süresi öngörülmediğinden Borçlar Kanununun 125. maddesi hükmü gereğince inanç sözleşmesinden kaynaklanan davalarda zamanaşımı süresi on yıl olarak kabul edilmektedir.

Bu ilkeler ışığında somut olaya gelince;

Davacı; Almanya'da işçi olarak çalıştığını ve 1993 yılında Türk vatandaşlığından çıkarıldığını, Serik ilçesi Belek beldesi 101 parsel sayılı taşınmazın ... tarafından kendi adına satın alındığını, mevzuat değişikliği nedeniyle 1995 yılında Türk vatandaşlığına geçtiğini ve taşınmazın kendisine devrini istediğini, imar uygulaması nedeniyle 101 sayılı parselin 1708 ada 5 sayılı parsel ve 1700 ada 4 sayılı parsele tedavül gördüğünü, 5 parsel sayılı taşınmaz devrinin yapıldığını ancak 4 sayılı parselin kendisine devredilmediği gibi kötüniyetle davalı ...'e devredilerek dolandırıldığını ileri sürerek; 4 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile adına tesciline, olmazsa rayiç değeri 45.000 TL'nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...'e usulüne uygun tebligat yapılmış ise de davaya karşı cevap vermemiş ve duruşmalara da katılmamıştır.

Davalı ... husumet ve zamanaşımı itirazında bulunmuş ayrıca kötüniyetli olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; davacı ile davalı ... arasında düzenlenmiş inanç sözleşmesini kanıtlayacak yazılı bir sözleşme bulunmadığı gibi davacının yemin delilinden de faydalanmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmü davacı temyiz etmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacı ile davalı ... arasında geçerli bir inanç sözleşmesinin olup olmadığı ve inanç sözleşmesinin varlığının kabulü halinde 1700 ada 4 parsel sayılı taşınmazın satışında davalı ...'nin iyiniyetli bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır.

Davacı gerek dava dilekçesinde ve gerekse delillerin ibrazına dair 14.11.2006 havale tarihli dilekçesinde inanç ilişkisinin varlığına dair davalı ... imzalı 26.05.2006 günlü belgeye dayanmaktadır.

Yapılan incelemede, davacıya ait delil listesi ve 26.05.2006 tarihli belgenin davalı ...'e tebliğ edilmediği ve anılan belge içeriği ve imza hakkında davalıdan savunma alınmadığı gibi mahkemece de anılan belge içeriği incelenmemiş ve gerekçede bu konuda bir değerlendirme de yapılmamıştır.

Bu durumda mahkemece, 16.05.2006 tarihli belge fotokopisinin 6100 sayılı HMK'nun 171.maddesi hükmü gereğince çıkarılacak isticvap davetiyesi ile davalı ...'e tebliği ile anılan belgeye karşı savunma hakkının tanınması ve Dairemizin yukarıda belirtilen ilkeleri gözetilerek inanç ilişkisinin varlığının kabulü halinde; davalı ...'in iyiniyetli olup olmadığı konusunda Türk Medeni Kanununun 1023 ve 1024. madde hükümleri doğrultusunda bir değerlendirme yapılarak oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekir. Mahkeme eksik inceleme ve değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir.