Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2011/12817 K.2011/15322

Davacı tarafından, davalı aleyhine 23.03.2011 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı kurulması istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 27.07.2011 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı Hazine vekili ve davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, Türk Medeni Kanununun 744. maddesi uyarınca 2422 parsel sayılı taşınmaz yararına “zorunlu su irtifakı” kurulması isteğine ilişkindir. Davalılar ve davaya dahil edilen Hazine, davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, davacıların 2422 sayılı parseli yararına 2387, 2934 ve 2900 sayılı parseller aleyhine bilirkişinin 25.07.2011 tarihli krokisinde yeşil ve kırmızı renkle boyadığı güzergah üzerinden su yolu irtifakı tesis edilmiştir. Hükmü, 2847, 2387 ve 2900 sayılı parseller malikleri temyiz etmiştir.

Türk Medeni Kanununun 744. maddesi uyarınca “Her taşınmaz maliki, uğrayacağı zararın tamamının önceden ödenmesi koşuluyla su yolu, kurutma kanalı, gaz ve benzerlerine ait boruların, elektrik hat ve kablolarının, başka yerden geçirilmesi olanaksız veya aşırı ölçüde masraflı olduğu takdirde, kendi arazisinin altından veya üstünden geçirilmesine katlanmakla yükümlüdür.” Ancak, mecra geçirilmesini düzenleyen 744. maddeyi tek başına düşünmemek, yasanın “zorunlu su” başlıklı 761. maddesi ile birlikte ele almak gerekir.

Bu hüküm de. “Evi, arazisi veya işletmesi için gerekli sudan yoksun olup, bunu aşırı zahmet ve gidere katlanmaksızın başka yoldan sağlayamayan taşınmaz maliki, komşusundan, onun ihtiyacından fazla olan suyu tam bir bedel karşılığında almasını sağlayacak bir irtifak kurulmasını isteyebilir. Zorunlu su irtifakının kurulmasında öncelikle kaynak sahibinin menfaati gözetilir…” şeklindedir.

Zorunlu su mecra irtifakı kurulmasına ilişkin istemlerde; isteği öne süren kişinin zorunlu su mecra hakkı kurulmasına ihtiyacı olup olmadığının saptanması, taşınmazının bu ihtiyacını karşılama olanağı olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması, su ihtiyacı varsa bunu kendisinin aşırı zahmet ve gidere katlanarak başka yoldan sağlayıp sağlamayacağının araştırılması, bütün bunların yanında da zorunlu su irtifakı kurulacak kaynak sahibinin menfaatinin gözetilip gözetilmediği hususları üzerinde durulması gerekmektedir.

Bu genel açıklamalardan sonra somut olaya gelince;

Mahkemece dava kabul edilmiş ise de, yukarıda vurgulanan araştırma ve inceleme yapılmamıştır.

Mahkemece yapılması gereken iş, yerinde yeniden keşif yapılarak ziraat mühendisi bir bilirkişiye isteği öne süren kişinin zorunlu su mecra hakkı kurulmasına ihtiyacı olup olmadığını saptamak, maliki olduğu taşınmazın bu ihtiyacı herhangi bir yöntemle karşılama olanağı olup olmadığı hususunu açıklığa kavuşturmak, su ihtiyacı varsa bunu kendisinin aşırı zahmet ve gidere katlanarak başka yoldan sağlayıp sağlayamayacağını araştırmak, davayı bütün bunların sonucuna göre bir karara bağlamak olmalıdır.

Eksik inceleme ve araştırmaya dayalı karar, açıklanan nedenle bozulmalıdır.