Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2011/1770 K.2011/3327

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 18.05.2007 gününde verilen dilekçe ile alacak istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kısmen kabul, kısmen reddine dair verilen 02.04.2009 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, hasılat kira ilişkisinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. Davalı kiralayan, davacının istek konusu yaptığı kalemlerin daha önceki kira döneminde yapıldığını, davacının 01.05.2006-30.04.2007 tarihleri arasında ilave bir imalat yapmadığını, kaldı ki sözleşmede ilave işlerin bedelinin istenemeyeceğine dair hüküm bulunduğunu, davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, dava kısmen kabul edilmiş, 14.500,00 TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmiştir. Hükmü, davalı temyiz etmiştir.

Taraflar arasındaki kira ilişkisi 01.05.2006-30.04.2007 tarihleri arasındaki dönemi kapsamaktadır. Hasılat kirasına uygulanması zorunlu BK.m.293 f.3 hükmüne göre kural olarak “kiracı, kendi masraflarından ve sayından usule gelen ziyade kıymet için tazminat talep edebilir.” Ancak bunun için bir defter tutulması (BK.m.271) ve tutulan defterdeki kıymet artışının kiracını kendi masrafları ve emeği sonucu ortaya çıkmış olduğunun saptanması gerekir.

Diğer yandan kiracının isteyebileceği tazminatın kapsamı, yasadaki deyimiyle kiracının kiralanandaki olağan işletme faaliyeti boyutlarını aşarak meydana getirdiği değer için sarf ettiği emek ve yaptığı masraflarla sınırlıdır. Ancak kural yukarıda belirtildiği gibi olmakla beraber, taraflar sözleşme yaparken kiracının işletmede olağan işletme faaliyeti boyutlarını aşarak ıslahat yapacağını da hükme bağlamışsa, artık kiracı BK. M.293 f.3’e dayanarak tazminat talep edemez.

Zira, sözleşmeye konulacak böyle bir hükümle işletmede kiracının olağan işletme faaliyeti boyutlarını aşarak ıslahat yapması sözleşmeyle kendisine yüklenmiş borç kabul edilir. Öte yandan belirtmek gerekir ki BK.m.293 hükmü kamu düzenine ilişkin bulunmadığından, tarafların sözleşmelerine kiracının işletmede olağan işletme faaliyeti boyutlarını aşarak ıslahat yapması durumunda, aktin hitamında bunların bedellerinin istenemeyeceğine dair hüküm koymaları da olanaklıdır.

Yapılan bu genel anlatımlardan sonra somut olaya gelince;

Taraflar arasındaki 01.05.2006 başlangıç tarihli sözleşmenin 5.maddesinde aynen “kiracı, kiralanan yerle ilgili olarak kiralayanın tesis etmiş olduğu bütün demirbaşları sözleşme başlangıç tarihinde bir tutanak ile teslim alır. Sözleşme tarihinden sonra, kiralanan yer içinde yapacağı her türlü değişikliği içeren dekorasyon projelerini kiralayanın yazılı onayına sunması gerekmektedir. Bununla ilgili her türlü harcama kiracıya ait olup, kiralayandan talep edemez.

Kira müddeti sonunda, taşınmaza en küçük bir zarar vermemek şartıyla ilaveleri beraberinde götürebilir, aksi halde aynen bırakmak zorundadır. Ayrıca bunlar için bedel talep edemez” hükmüne yer verilmiştir. Görülüyor ki bu hükümle kiracının yaptığı ıslahat sebebiyle kiralayandan tazminat talep edemeyeceği kararlaştırılmıştır.

Sözleşmedeki hüküm gereğince davanın reddi gerektiği gibi, davalı 22.11.2007 tarihli dilekçesinde yapılan ıslahatın kira döneminden önceki kira ilişkisi sırasında meydana getirildiğini kabul ettiğinden, dava bu nedenle de reddolunmalıdır.

Mahkemece yapılan bu saptamalar bir yana bırakılarak, davanın kısmen kabulü doğru olmadığından karar bozulmalıdır.