Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2011/3144 K.2011/4653

Davacı tarafından, davalılar aleyhine 04.05.2010 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 17.12.2010 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı, maliki olduğu 1129 parsel sayılı taşınmazın genel yola bağlantısı bulunmadığını ileri sürerek, davalılara ait 1130 ve 1140 parsel sayılı taşınmazlardan geçit hakkı kurulmasını istemiştir.

Birleştirme kararı verilen Salihli Sulh Mahkemesi’nin 2010/1591-1786 sayılı dosyası ile de, davasını 1132 parsel maliki ... ve 1133 parsel maliki ...’e yöneltmiştir.

Davalılardan ... ve ... yanıt vermemiş; davalı ... davanın reddini; davalı ... ise, taşınmazına komşu davalı ... ile ortak sınırdan geçit kurulmasını istemişlerdir.

Mahkemece, 1132 ve 1133 parsel sayılı taşınmazlardan geçit kurulmasına karar verilmiştir.

Hükmü, 1133 parsel maliki davalı ... temyiz etmiştir.

Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesine dayanılarak açılmış geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir.

Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi geçit davalarının nedenidir. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit

ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir.

Türk Medeni Kanununun 747/2 maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit gereksiniminin nedeni, taşınmazın niteliği ile bu gereksinimin nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Somut olayda, davacıya ait 1129 parsel sayılı taşınmazının genel yola bağlantısı bulunmadığından mutlak geçit ihtiyacı içinde bulunduğu sabittir. Tapu kayıtlarından, 1130 parselin 13.000m². 1140 parselin 16.500m². 1132 parselin 10.880m2. 1133 parselin 8.600m² olduğu anlaşılmaktadır. Geçit ile yükümlendirilen taşınmazlardan 1133 parsel sayılı taşınmaz en küçük yüzölçümüne sahip olup, kurulan geçit ile 1133 parsel sayılı taşınmazdaki zeytin ağaçlarının kesilmesi gerekecektir.

Hükme esas alınan 19.07.2010 tarihli bilirkişi kurulu raporunun eki krokide, 4 adet seçenek belirlenmiş, 1132, 1133 ile 1130 parsel sayılı taşınmazların ortak sınırından kurulacak geçit raporda değerlendirilmemiştir. Geçit, özünü komşuluk hukukundan alan, mülkiyet hakkını sınırlayan bir irtifak hakkıdır.

Geçit kurulması sırasında komşuluk hukuku ilkeleri ile fedakarlığın denkleştirilmesi prensibi dikkate alınması gerektiğinden, 1133 ve 1132 parsel ile 1130 parsel sınırından geçit kurulup kurulamayacağı araştırılmalıdır. Ayrıca, diğer seçeneklerin de yukarıda açıklanan ilkeler uyarınca yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Mahkemece, yukarıda yapılan saptamalar bir yana bırakılarak, eksik araştırma ve inceleme ile davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir.