Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2011/7495 K.2011/8568

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 25.11.2008 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı kurulması istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 01.06.2009 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı, maliki bulunduğu 143 ada 33 parsel sayılı taşınmazının genel yola bağlantısı bulunmadığını ileri sürerek davalıya ait 143 ada 31 parsel sayılı taşınmazdan geçit hakkı kurulmasını istemiştir.

Davalı davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davacıya ait 143 ada 33 parsel sayılı taşınmazın genel yola çıkışının bulunduğu, davacının geçit ihtiyacının olmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir.

Hükmü, davacı temyiz etmiştir.

Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesine dayanılarak açılmış geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir.

Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi geçit davalarının nedenidir. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir.

Türk Medeni Kanununun 747/2 maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira, geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit gereksiniminin nedeni, taşınmazın niteliği ile bu gereksinimin nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakarlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Uygun güzergâh saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazların kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi olanaklı değil ise bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.

Somut olayda, davacının maliki olduğu 143 ada 33 parsel sayılı taşınmazın genel yola çıkışının bulunmadığı, mutlak geçit ihtiyacı içinde olduğu sabittir.Dosyada bulunan 06.05.2009 tarihli fen bilirkişi raporu ve korokisi incelendiğinde davalıya ait 143 ada 31 parsel sayılı taşınmazdan kırmızı renkle boyalı “A” harfi ile gösterilen 27,98 m2'lik kısımdan geçit verildiğinde 92,89 m2'lik davalıya ait 31 parsel sayılı taşınmazın kullanım bütünlüğü engellenecektir.Bu durumda mahkemece keşif yapılarak davacının geçit ihtiyacı için komşu 34 ve 35 parsel sayılı taşınmazlar üzerinden veyahut komşu 32 ve 30 parsel sayılı taşınmazlar üzerinden geçit alternatifleri araştırılmalıdır.

Açıklanan bu hususlar gözardı edilerek, eksik araştırma ve soruşturma ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir.