Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2011/9532 K.2011/11031

Davacılar vekili tarafından, davalı aleyhine 20.09.2001 gününde verilen dilekçe ile elatmanın önlenmesi, ecrimisil ve eski hale getirme tazminatı istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davalının elatmasının önlenmesine; ecrimisil ve tazminat istemlerinin kısmen kabulüne dair verilen 29.04.2008 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 19.04.2011 günü mürafaa icrasından sonra dosyada görülen eksiklik nedeniyle evrak mahalline iade edilmiştir. Anılan eksikliğin giderilmesinden sonra dosya tekrar Dairemize gönderilmiş olmakla içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

_K A R A R_

Dava, kömür üretim işletmesi için yapılan maden işletme kirasının sona ermesi nedeniyle kiralanan alana elatmanın önlenmesi, eski hale getirme bedeli ve ecrimisil istemlerine ilişkindir.

Davalı, arazi düzeltmelerinin 1999 yılında tamamlanarak taşınmazların terk edildiğini, ecrimisil istenemeyeceğini, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, dava konusu Eyüp İlçesi, ... Köyü, 161, 162, 163, 164, 165, 166, 168, 170, 171, 172, 173, 174, 175, 176, 177, 178, 179. 180, 181, 182, 183, 186, 187, 191, 192, 193, 194, 198, 381, 382 parsel sayılı taşınmazlarda davalı şirketin haksız müdahalesine son verilerek, davalının elatmasının önlenmesine ve düzeltme bedeli 505.595,48 YTL ile 1999 ve 2000 yılı ecrimisil bedeli 51.650,52 YTL’nin toplamı 557.246 YTL'nin dava tarihinden itibaren değişen oranlarda reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacılara verilmesine; fazla istemin reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davalı vekili temyiz etmiştir.

Taraflar arasında yapılan 14.06.1990 başlangıç tarihli maden işletme kira sözleşmesinin varlığı ve içeriği çekişmeli değildir. Bu sözleşmeye göre, kömür üretimi süresi 8 yıl olup, bu süre içinde kömür rezervi bitirilecek ve kiracı davalı bundan sonraki 1 yıllık süre içinde maden sahasını dolduracak, taşınmazı eski hale getirerek kiralayan davacılara teslim edecektir.

Sözleşmenin 11. maddesinde de arazi düzeltilmesinin nasıl yapılacağı hükme bağlanmıştır. Anılan hükme göre “…maden sahası sahibi şirket arazide aşırı çukur ve tepe kalmayacak şeklinde denize meyilli olmak üzere ve denizde sıfırlanmak kaydı ile düzeltme yaparak sahiplerine teslim edecektir.” Bilirkişi raporunda ise arazi düzeltilmesi hesaplamaları sözleşmenin bu hükmüne göre her bir parselde yapılması gereken dolgu ve kazı çalışması ayrı ayrı belirlenerek yapılması gerekirken tesviye edildiği belirtilen ve (A), (E) harfleri ile gösterilen arazinin eğim durumuna göre yapılması doğru olmamıştır.

Ecrimisil, kötüniyetli işgalcinin taşınmazı işgal ettiği dönem için ödemek zorunda olduğu tazminat olup en azı kira geliri, en çoğu ise tam kâr mahrumiyetidir. Bu nedenle ecrimisil hesabı yapılırken davacıların taşınmazları öteden beri mutat olarak kullanma biçimi dikkate alınmalıdır. Dosyadaki bilgi ve belgelerden, taşınmazların taraflar arasındaki maden kira sözleşmesinden önce de kömür üretimi için kullanıldığı sabittir. Ecrimisile konu taşınmazlar kömür sahası olduğundan, zirai ürün kirası yapılmış gibi mısır ve buğday ürünleri üzeriden ecrimisil hesabı yapılması da doğru değildir. Ecrimisil hesabının benzeri kiralamalardaki yönteme uygun şekilde yapılması gerekir.

Bu hususlardan ayrı olarak.

Eyüp 1. Sulh Hukuk mahkemesinin 2000/214 D.İş sayılı tespit dosyasına sunulan 01.12.2000 tarihli bilirkişi raporuna göre 162, 190, 191, 192, 193, 194 ve 382 sayılı parsellerde sözleşmeye uygun düzeltmelerin yapıldığı, 381 sayılı parselde davacıların şantiyesinin bulunduğu, 163, 164, 165 ve 166 sayılı parsellerde de kısmen düzeltmelerin yapıldığı belirtilmesine rağmen; keşif sonucu dosyaya sunulan 06.03.2006 tarihli bilirkişiler raporunda, (A) harfi ile gösterilen 163, 164, 165 ve 166 ve (E) harfi ile gösterilen 190, 191, 192, 193 ve 194 sayılı parsellerde arazi düzeltmelerinin 1996 yılında yapıldığı belirtilmiştir.

Tespit bilirkişi raporu ile bilirkişi raporu arasındaki bu ve özellikle yapılacak dolgu miktarı ile kazı çalışmalarındaki hacim farklılıkları arasındaki çelişki giderilmeden hüküm tesis edilmesi de doğru görülmemiştir.

Kararın açıklanan nedenle bozulması gerekmiştir.

Kabule göre de; 198 sayılı parselin tapu kaydına göre 1/2 hissesinin ... A.Ş’ye ait olduğu anlaşılmaktadır. 198 parsel yönünden davacılara ait 1/2 hisse üzerinden ecrimisil bedeli hesaplanacağı yerde bu taşınmazın tamamı davacılara aitmiş gibi ecrimisil hesabı yapılması ve 179 parselin tapu kaydında miktarının 9.100 m2 olmasına rağmen, ecrimisil hesabında 9.600 m2 olarak hesaplanması doğru görülmemiştir. Ayrıca taraflar arasındaki sözleşmeye göre, maden üretimi süresi 8 yıl + arazi düzeltilmesi 1 yıl olmak üzere sözleşmenin bitim tarihi 14.06.1999 tarihi olmasına rağmen, bu tarihten itibaren 6 ay için ecrimisil istenebilecekken, bilirkişi raporunda ecrimisil hesabının 1999 yılının tamamı üzerinden yapılması yerinde değildir.