Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2011/9957 K.2011/12854

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 28.04.2009 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 23.05.2011 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı, maliki bulunduğu 299 ada 33 parsel sayılı taşınmazının genel yola bağlantısı bulunmadığını ileri sürerek, davalı ...'e ait 299 ada 12 parsel sayılı taşınmazdan geçit hakkı kurulmasını istemiştir.

Davalı ..., takdiri mahkemeye bırakmış, diğer davalılar davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, davacıya ait 299 ada 33 parsel sayılı taşınmazın lehine, 299 ada 34 ve 11 parsel sayılı taşınmazların aleyhine 24.03.2011 ve 25.03.2011 tarihli ek bilirkişi raporlarında (AA-AB) ile gösterilen kısımdan geçit hakkı kurulmasına karar verilmiştir.

Hükmü,davalı ... temyiz etmiştir.

Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesine dayalı geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir.

Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi geçit davalarının nedenidir. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir.

Türk Medeni Kanununun 747/2 maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana

yöneltilmelidir. Zira, geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit gereksiniminin nedeni, taşınmazın niteliği ile bu gereksinimin nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakarlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Uygun güzergâh saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazların kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi olanaklı değil ise bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.

Somut olayda, davacının maliki olduğu 299 ada 33 parsel sayılı taşınmazın genel yola çıkışının bulunmadığı, mutlak geçit ihtiyacı içinde olduğu sabittir.Aleyhine geçit kurulan 299 ada 34 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümü 1.794 m2 olup diğer komşu parsel sayılı taşınmazların yüzölçümünden daha küçüktür.

Ayrıca aleyhine geçit kurulan 299 ada 11 parsel sayılı taşınmazın yola cephesi, lehine geçit kurulan 299 ada 33 parsel sayılı taşınmazın kuzeyinde bulunan 299 ada 12 parsel sayılı taşınmazın yola cephesinden daha azdır.

Bu sebeble geçit hakkı tesisi davalarındaki fedakarlığın denleştirilmesi ilkesi de gözetilerek, davacıya ait 299 ada 33 parsel sayılı taşınmaz lehine kurulacak geçit hakkının tamamının 299 ada 12 parsel sayılı taşınmazdan ve taşınmazın 16.11.2009 tarihli bilirkişi raporunda (A2) ile gösterilen kısmından verilmesi gerekir.

Açıklanan nedenlerle hükmün bozulması gerekmiştir.