Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2012/3962 K.2012/4842

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 30.06.2011 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 30.12.2011 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılar tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

_K A R A R_

Davacı, maliki bulunduğu 116 ada 15 parsel sayılı taşınmazının genel yola bağlantısı bulunmadığını ileri sürerek, davalılara ait 116 ada 12 ve 14 parsel sayılı taşınmazlardan geçit hakkı kurulmasını istemiştir.

Davalılar davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, davacıya ait 116 ada 15 parsel sayılı taşınmaz lehine, 116 ada 12 ve 14 parsel sayılı taşınmazlar aleyhine geçit hakkı kurulmasına karar verilmiştir.

Hükmü,davalılar temyiz etmiştir.

Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi geçit davalarının nedenidir. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir.

Türk Medeni Kanununun 747/2 maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal

sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit gereksiniminin nedeni, taşınmazın niteliği ile bu gereksinimin nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Uygun güzergâh saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazların kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi olanaklı değil ise bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.

Somut olayda, davacının maliki olduğu 116 ada 15 parsel sayılı taşınmazın genel yola çıkışının bulunmadığı, mutlak geçit ihtiyacı içinde olduğu sabittir. Aleyhine geçit kurulmasına karar verilen 116 ada 12 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümü 2.750m2, 116 ada 14 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümü 5.000m2 olup yüzölçümleri toplamı komşu 20 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümünden daha küçüktür. Bu sebeple geçit hakkı tesisi davalarındaki fedakarlığın denleştirilmesi ilkesi de gözetilerek, 20 sayılı parselin malikleri hakkında da harçlı dahili dava dilekçesi ile bu davaya dahil ettirilerek veya ayrıca dava açılarak bu davayla birleştirilmek suretiyle gerekli araştırma ve incelemeler yapılarak sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Açıklanan nedenlerle hükmün bozulması gerekmiştir.