Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2013/6374 K.2013/8613

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 25.06.2013 gününde verilen dilekçe ile ortaklığın giderilmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 19.02.2013 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir.

Davalı Hazine vekili 3 parsel sayılı taşınmazın paylı mülkiyete tabi olduğunu bu nedenle davalı-boçlu ...'in payının tek başına haczedilmesinin mümkün olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalılar ... ve ... dava konusu taşınmazlardaki evleri kendilerinin inşa ettiğini belirterek davanın reddini istemişlerdir.

Mahkemece, davanın kabulüne, iki adet taşınmazın ortaklığının satış suretiyle giderilmesine karar verilmiştir.

Hükmü, davalı ... temyiz etmiştir.

Borçlu ortağın alacaklısı İcra Hakimliğinden İ.İ.K.nun 121. maddesine göre alacağı yetki belgesine dayanarak borçlunun ortağı olduğu taşınmaz için ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Bunun için icra hakiminden yetki belgesi alması zorunludur. İcra hakiminden yetki belgesi almadan doğrudan doğruya veya yetkisi olmayan İcra Müdürünün verdiği yetki belgesine dayanılarak dava açılması halinde dava hemen reddedilmeyip, icra hakiminden yetki belgesi almak üzere önel verilmelidir.

Bu şekilde açılacak davada borçlu ortak dahil tüm ortakların davaya dahil edilmeleri zorunludur.

Borçlu ortağın alacaklısı tarafından açılan davada birden fazla taşınmaz dava konusu edilmiş ise icra takibine konu borç miktarına göre dava tarihi itibariyle taşınmazlardan borçlu ortağın payına düşecek değerin tespit edilerek borca yetecek miktarda taşınmazın ortaklığının giderilmesine karar verilmesi, fazlaya ilişkin istemin reddedilmesi gerekir.

Elbirliği mülkiyetinde borçlu ortağın alacaklısı icra hakimliğinden İİK'nun 121. maddesine göre alacağı yetki belgesine dayanarak borçlunun ortağı olduğu taşınmaz için ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Paylı mülkiyette ise, borçlu paydaşın alacaklısı, borçlunun bağımsız payının haczini ve satışını isteyebileceğinden İİK'nun 121. maddesi uyarınca icra mahkemesinden aldığı yetki belgesine dayanarak taşınmazın paydaşlığının giderilmesini istemesi yasa koyucunun amacına uygun değildir.

Ancak, 5403 sayılı Kanunun 8. maddesi hükmü gereğince, pay satışı mümkün olmayan paylı mülkiyete tabi tarımsal nitelikli taşınmazlarda ise, alacaklı İİK'nun 121. maddesi uyarınca aldığı yetki belgesine dayalı olarak taşınmazın tamamının satılması suretiyle paydaşlığın giderilmesini isteyebilir.

Paydaşlığın (ortaklığın) satış suretiyle giderilmesine ilişkin davalarda taşınmaz üzerinde bulunan bina, ağaç gibi bütünleyici parçanın (muhtesat) kime ait olduğu konusunda uyuşmazlık olup da bunlar üzerinde bazı paydaşların (ortaklar) hak iddia etmeleri ve öncelikle bu uyuşmazlığın giderilmesini istemeleri halinde HMK'nın 165. maddesi uyarınca uygun bir süre verilmelidir. Bu süre içinde görevli mahkemeye başvurulmadığı takdirde ilgili taraf bu husustaki iddiasından vazgeçmiş sayılarak esas dava hakkında karar verilir.

Somut olayda; 3621 ada 3 parsel sayılı arsa nitelikli taşınmazda borçlu ...'in 47/1200 payı olduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece iki adet taşınmaz dava konusu edildiğinden öncelikle borç miktarı belirlenmek suretiyle borçlunun payının borcu karşılamaya yeterli olup olmadığı araştırılmalıdır. Borçlunun payının borcu karşılmaya yeterli olduğunun anlaşılması halinde davanın reddi gerekir. Şayet borçlunun payı borcu karşılamaya yeterli değil ise borçlunun murisinden intikal edecek taşınmazlardan borca yetecek kadarının satışı suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilmesi gerekirken bu hususlar araştırılmadan yazılı şekilde eksik inceleme ile taşınmazların satışı suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilmesi doğru olmadığı gibi;

Kabule göre; Davalılar... ve ... taşınmazlar üzerinde binalarının mevcut olduğunu iddia ettiğine göre yukarıda açıklandığı şekilde davalılara muhdesatın aidiyetine ilişkin dava açmaları için süre verilerek dava açılması halinde sonucunun beklenmesi ve ondan sonra bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile HMK 165. maddeye aykırı şekilde karar verilmesi ve Harçlar Yasasının 13/j maddesi gereğince Hazine harçtan muaf olduğu halde harçla yükümlü tutulması da doğru değildir. Hükmün tüm bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.