Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2014/10201 K.2015/1688

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 06.01.2011 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı tesisi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 03.03.2014 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılardan ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

_ KARAR _

Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesi gereğince geçit hakkı kurulması isteğine ilişkindir.

Davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, davacının 109 parsel sayılı taşınmazı yararına, 92, 114 ve 115 parsel sayılı taşınmazlar üzerinden geçit tesis edilmiştir.

Hükmü, davalı ... vekili temyiz etmişlerdir.

Bu tür davalar ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi nedeniyle zorunlu olarak açılmaktadır. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir.

Türk Medeni Kanununun 747/2. maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir.

Geçit ihtiyacının nedeni, taşınmazın niteliği ile bu ihtiyacın nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır ve bu prensip gereği öncelikle yüzölçümü daha büyük olan parseller aleyhine geçit kurulması tercih edilmelidir.

Somut olayda, dosya içerisindeki bilirkişi raporu ve krokisi ile tapu kayıtlarına göre 115 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümünün aleyhine geçit kurulan 92 ve 114 parsel sayılı taşınmazların yüzölçümünden çok büyük olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Bu durumda mahkemece sadece 115 parsel sayılı taşınmaz üzerinden geçit kurulması gerekirken kısmen 92 ve 114 parsel sayılı taşınmazlar üzerinden de geçit tesisine karar verilmesi doğru görülmemiş, bu sebeple hükmün bozulmasına karar verilmiştir.