Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2015/13435 K.2017/4385

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 08.04.2013 gününde verilen dilekçe ile önalım hakkından kaynaklanan tapu iptali ve tescil talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 12.06.2015 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili ve davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, önalım hakkından kaynaklanan tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkilinin paydaş olduğu ... İli, ... İlçesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın önceki paydaşları ...'na ait 37/160 payın, ... ait 37/160 payın,... ait 37/160 payın ve ... ait 37/160 payın davalı ...'e satış suretiyle temlik edildiğini, satış bedelinin muvazaalı olarak 85.000,00 TL olarak gösterildiğini, müvekkilinin bu satıştan haberinin olmadığını ve önalım hakkını kullanmak istediğini bu nedenle davalı ... adına olan payların iptali ile müvekkili adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme, davanın reddine karar vermiştir.

Hükmü, davacı ve davalı vekili temyiz etmiştir.

6100 sayılı HMK’nun 90.maddesi gereğince; süreler, kanunda belirtilir veya hâkim tarafından tespit edilir. Kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında, hâkim kanundaki süreleri artıramaz veya eksiltemez. Hâkim, kendisinin tespit ettiği süreleri, haklı sebeplerle artırabilir veya eksiltebilir; gerekli gördüğü takdirde, bu konudaki kararından önce tarafları da dinler.

Aynı yasanın 94.maddesi gereğince; kanunun belirlediği süreler kesindir. Hâkim, tayin ettiği sürenin kesin olduğuna karar verebilir. Aksi hâlde, belirlenen süreyi geçirmiş olan taraf yeniden süre isteyebilir. Bu şekilde verilecek ikinci süre kesindir ve yeniden süre verilemez. Kesin süre içinde yapılması gereken işlemi, süresinde yapmayan tarafın, o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar.

Kanun ya da hakim tarafından tayin edilmiş olan kesin süre içerisinde yerine getirilmeyen bir işlemin bu süre geçtikten sonra yerine getirilmesine yasal olanak bulunmamaktadır. Kesin süre içerisinde yerine getirilmeyen işlem bazen davanın kaybedilmesi sonuçlarını da doğurmaktadır. Davaların uzamasını veya uzatılmak istenmesini engellemek üzere konan kesin süre kuralı, kanunun amacına uygun olarak kullanılmalı, davanın reddi için bir araç sayılmamalıdır.

Bu nedenle de hakim tarafından kesin süre verilirken;

1-Kesin süreye konu işlemin gerekli ve tarafların yerine getirebileceği bir işlem olması,

2-Verilen sürenin işlemin yapılması için yeterli ve makul bir süre olması, duruşma gününe kadar kesin süre nedeniyle yapılacak işlem sonrası başka bir işleme gerek yok ise bu sürenin takip eden duruşma gününe kadar verilmesi,

3-Yapılması gereken iş veya işlemler birer birer, varsa masraflarının da miktarıyla birlikte açıkça gösterilmesi,

4-Sürenin kesin olduğu ve sonuçlarının tarafa açıklanması zorunludur.

Somut olaya gelince; 07.11.2013, 05.12.2013 ve 30.01.2014 ve 30.01.2014 tarihli duruşmalarda davacı tarafa keşif giderlerini mahkeme veznesine yatırmak üzere verilen süreler yukarıda belirtilen ilkeler doğrultusunda ve usulüne uygun belirlenmediğinden hukuki sonuç doğurmaz.

Bu durumda; mahkemece davacı vekiline, keşif masraflarını mahkeme veznesine yatırmak üzere yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda süre verilerek ve taşınmaz başında keşif yapılarak, davacının bedelde muvazaa iddiası da araştırılmak sureti ile karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.