Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2015/14236 K.2018/4387

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 15.07.2013 gününde verilen dilekçe ile ... kaydındaki şerhin kaldırılması talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 26.05.2015 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, ... kaydındaki şerhin terkini isteğine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkilinin maliki olduğu 3147 parsel sayılı taşınmazın beyanlar hanesinde "123 cilt 22 sayfa 79 sıradaki 154 ada 20 parsel sayılı kayıtla mükerrerdir "şerhinin bulunduğu 3147 parsel 154 ada 20 parsel sayılı taşınmazın revizyon görmesi sonucu oluştuğu mükerrer olmadığını beyanla 3147 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan şerhin iptalini istemiştir.

Davalı ... vekili davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; davanın kabulü ile, 3147 parsel sayılı taşınmazın beyanlar hanesindeki "123 cilt 22 sayfa 79 sıradaki 154 ada 20 parsel sayılı kayıtla mükerrerdir "şerhinin iptaline karar verilmiştir.

Hükmü;... vekili temyiz etmiştir.

... kütüğüne esas itibarıyla mülkiyetin veya sınırlı ayni hakların iktisabına veya bunların kaybedilmelerine ilişkin tesciller yazılır. Geniş anlamda tescil ise kütüğe yazılan her husustur. Nitekim kütük sahifesinde mülkiyet, rehin ve irtifak hakları sütunları dışında bir de “şerh” ve “beyanlar” adı altında iki sütun daha vardır. Ancak bir hususun şerh veya beyanlar sütununa yazılması taşınmazın ayni hakka ilişkin statüsünde bir değişiklik meydana getirmez.

Şerhten amaç; ilişkin bulunduğu hukuki durumu üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir hale getirmek, hukuki duruma aleniyet kazandırmaktır. Bu yönü ile şerh ayni bir etki özelliğini gösterir. Hangi hakların ... kütüğüne şerh edileceğini kanun belirlemiştir. Dolaysıyla kanunun belirlemediği bir hak ... kütüğüne şerh edilemez.

TMK’nun 1009 ila 1011 ve ... Sicil Tüzüğünün 54 ila 66. maddelerinde düzenlenen şerhler, üç amaca yönelik bir ... işlemidir. Şahsi hakların kuvvetlendirilmesini, malikin tasarruf yetkisinin sınırlandırılmasını ve muvakkat (geçici) tescilin ... kütüğüne yazılmasını sağlar.

... kütüğüne şerh edilebilecek şahsi haklara gelince;

TMK’nun 1009. maddesinde arsa payı karşılığı inşaat, taşınmaz satış vaadi, kira, alım, önalım, gerialım sözleşmelerinden doğan haklar ile şerh edilebileceği kanunlarda açıkça öngörülen diğer Tasarruf yetkisinin kısıtlanmasında” başlıklı TMK’nun 1010. maddesinde de aşağıdaki sebeplere dayanan tasarruf yetkisi kısıtlamalarının ... kütüğüne şerh verilebileceği belirtilmiştir;

1-Çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararları,

Örneğin; ifa edilmediği takdirde sahibine, malike karşı TMK’nun 716. maddesine göre cebri tescil davası açma hakkı veren şahsi haklar. Buradaki şerhin amacı üçüncü şahısların TMK’nun 1023.maddesine istinaden ayni hak iktisabını önlemektir. İkinci guruptaki haklar ise, taşınmazla ilgisi olmayan alacak haklarıdır. Buradaki amaç ise İİK’nun 277. maddesi anlamında alacaklıdan mal kaçırmak amacıyla taşınmazı temlik edip, bu alacakların tahsilini imkansız kılmaya yönelik olarak taşınmaz malikinin yapacağı tasarrufi işlemleri önlemektir.

2-Haciz, iflas kararı veya konkordato ile verilen süre,

Bu halde yalnızca ilgili işlemlerin taalluk ettiği nispette taşınmaz malikinin taşınmaz üzerindeki tasarruf işlemleri alacaklılara karşı geçersiz olur ve bu hususlarda TMK’nun 1023. maddesi uygulanmaz.

3-Aile yurdu kurulması, art mirasçı atanması gibi şerh verilmesi kanunen öngörülen işlemler ... kütüğüne şerh verilebilir.

Bu tür bir şerhle sonraki müktesipler kanundaki mükellefiyetlere katlanmak zorunda kalır.

Diğer taraftan TMK’nun 1011.maddesi hükmü gereğince de; iddia edilen bir ayni hakkın güvence altına alınması gerekiyorsa ve tasarruf yetkisini belirleyen belgelerdeki noksanlıkların sonradan tamamlanmasına kanun olanak tanıyorsa hakkın geçici şerhi olanaklıdır.

Tüm bu açıklanan hakların şerhi koşulların bulunması halinde şerh ... müdürlüğünce konulabileceği gibi hükmen de tapuya yazılabilir.

Öte yandan ... Sicil Müdürlüğünün 52/2 maddesinde "tescil, değişiklik, terkin veya düzeltmeyi yolsuz duruma getiren hukuki veya teknik sebeplerin Müdürlükçe tespiti halinde bu husus kütüğün beyanlar sütununda re'sen belirtilir.

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemelerle birlikte somut olay değerlendirildiğinde; aynı yere ait 2 ayrı ... kaydı oluştuğundan ... kaydındaki şerhin dayanağı bulunmaktadır. Kayıtlardan biri iptal edilmediği sürece mükerrer olan kaydın devri halinde ...’nin sorumlu olacağı muhtemeldir. O halde mükerrer olan kaydın iptali gerçekleşmeden şerhin kaldırılmasına karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu sebeple bozulması gerekmiştir.