Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2015/3809 K.2016/5046

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 09.07.2012 gününde verilen dilekçe ile ortaklığın giderilmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 30.09.2014 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün evrak incelenerek gereği düşünüldü:

KARŞI OY

Davacı, 69 parsel sayılı taşınmazın tapu kayıt maliki olduğunu, taşınmaz içerisinde davalılara ait 6 adet zeytin ağacı ile ilgili tapu sicilinde şerh bulunduğunu, taşınmaz içerisine zeytin işletme tesisi, fabrika yapmak istediğini bu nedenle 6 adet zeytin ağacının satılması için davalılarla görüştüğünü ancak sonuç alamadığını ileri sürerek adına kayıtlı taşınmaz içerisindeki davalılara ait 6 adet zeytin ağacı ile ilgili ortaklığın satış suretiyle giderilmesini istemiştir.

Davalılara tebligat yapılmış olup yazılı beyanda bulunmamışlardır.

Mahkemece, ortaklığın giderilmesi davaları paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyeti altındaki malların ortaklığının mahkeme kararı ile giderilmesine ilişkin davalar olup dava konusu taşınmaz davacı adına tam hisse olarak kayıtlı olduğu, davacı tarafın ücreti mukabilinde dava konusu taşınmaz üzerindeki zeytin ağaçlarının tapu sicilinden terkinine yönelik dava açması gerekirken ortaklığın giderilmesi davası açmış olması usul ve yasalara aykırı bulunduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.

Bir davada olayları açıklamak taraflara, hukuki nitelendirme hakime aittir (HMK m. 33). Hakim bir davada sadece tarafların ileri sürdükleri maddi vakıalar ve talep neticeleri ile bağlı olup, kanun hükümleri (olayların hukuki nitelendirmesi) ile bağlı olmayıp, davacının dayandığı dava sebebine uygulanacak kanun hükmünü kendiliğinden (re'sen) araştırıp bulmak ve uygulamakla yükümlüdür. HMK'nın 31. maddesinde "Hakimin davayı aydınlatma ödevi" başlığında davacıya açıklama yaptırarak davacının gerçek isteminin ne olduğunu öğrenebilir.

Somut olayda tapu kayıt maliki olan davacı kendisine ait taşınmaz üzerinde bulunan 6 adet zeytin ağaçlarının davalılara ait olduğuna dair tapu sicilinde şerh bulunduğunu bu nedenle taşınmaz üzerinde istediği gibi tasarruf edemediğini, mülkiyet hakkının kısıtlandığını ileri sürmüş ve ağaçları satın almak istediğini ancak davalılar ile anlaşamadığını belirterek zeytin ağaçlarının satışına karar verilmesini talep etmekle açıkça ağaçlarla ilgili şerhin kaldırılması amaçlanmaktadır.

O halde usul ekonomisi de gözetilerek davacı isteminin taşınmazla ilgili bir ortaklığın giderilmesini istemediği sadece ağaçlarla ilgili satış kararı verilmesini istediği bu isteğin de 6 adet zeytin ağaçları ile ilgili tapu sicilinde mevcut şerhin terkini ile mümkün olacağı gözetilerek davaya şerhin terkini davası olarak bakılması ve HMK'nın göreve ilişkin 1, 2 ve 4. madde hükümleri uyarınca davanın asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiğinden görevsizlik kararı verilmesi gerekirken yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup kararın bozulması gerekir.