Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2015/7241 K.2018/857

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 19.06.2012 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istemi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 24.11.2014 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili ve bir kısım dahili davalılar vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, TMK'nın 747. maddesi gereğince geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir.

Davacılar maliki olduğu 1321 parsel sayılı taşınmaz yararına, davalı ...'a ait 7057 parsel üzerinden geçit hakkı kurulmasını talep etmiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmü, davalı ve dahili davalılar temyiz etmiştir.

1-Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve dosya kapsamına göre dahili davalıların temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Davalının temyiz itirazlarına gelince;

Bu tür davalar ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi nedeniyle zorunlu olarak açılmaktadır. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir.

Geçit hakkı verilmesine ilişkin davalarda, bu hak taşınmaz leh ve aleyhine kurulacağından leh ve aleyhine geçit istenen taşınmaz maliklerinin tamamının davada yer alması zorunludur. Ancak, yararına geçit istenen taşınmaz paylı mülkiyete konu ise dava paydaşlardan biri veya birkaçı tarafından açılabilir.

Geçit tesisi davalarında başlangıçta davacı tarafından öngörülemediğinden dava dilekçesinde talep edilen yer dışındaki güzergahlardan da geçit kurulması gerekebilir.

Bu güzergah üzerindeki taşınmazların maliklerine dava dilekçesi ile husumet yöneltilmemiş olması kabul edilebilir bir yanılgıya dayandığından 6100 sayılı HMK’nun 124. maddesi gereğince dürüstlük kuralına aykırı olmayan bu taraf değişikliği talebi kabul edilerek davacının bu kişilerin harçsız olarak davaya katılmalarını sağlamasına imkan verilmelidir.

TMK'nın 747/2. maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir.

Geçit gereksiniminin nedeni, taşınmazın niteliği ile bu gereksinimin nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Uygun güzergâh saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazların kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi olanaklı değil ise bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.

Hemen belirtmek gerekir ki, bedelin belirlenmesinden sonra hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş veya bedel tespitinden sonra yörede taşınmazın değerini artıracak değişiklikler meydana gelmiş olabilir. Bu gibi durumlarda mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak ve diğer tarafın hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak olası davranışlarını önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılmalıdır.

Somut olayda; 1321 parsel maliki, olan davacı 7057 parselden, 7058 parsele ulaşmak için geçit hakkı talep etmiştir. Mahkemece geçit hakkı 7057 parselden kurularak, 7058 parsele çıkılması sağlanmıştır. Ancak dosyada 7058 parsel sayılı taşınmazın ... Genel Müdürlüğü adına kayıtlı, DSİ Genel Müdürlüğü tarafından servis yolu olarak kullanılan parsel olup, geçit ihtiyaçlarında ana yola bağlanma olgusunun gerçekleşemediği anlaşılmaktadır. Kaldı ki mahkemece DSİ Bölge Müdürlüğü'nden bu yola çıkmanın uygun olup olmadığı sorulmuş, ... Bölge Müdürlüğü ve Sulama Birliği Başkanlığı tarafından verilen 19.12.2012, 02.05.2014 ve 21.10.2014 tarihli yazı cevaplarında kanal ve servis yolundan geçit kurulmasının mümkün olmadığı bildirilmiştir.

Dolayısıyla buradan geçit hakkı tesisinin mümkün olmadığı aşikardır. Mahkemece geniş pafta celp edilerek davacının parselinden ana yola ulaşmak için başka alternatifler araştırılmalı, başka alternatifler mümkün olmadığı takdirde dava reddedilmeli, başka alternatifler bulunduğu takdirde o parsel malikleri hakkında dava açılarak bu dava ile birleştirilmeli ve uygun güzergahtan geçit hakkı verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bu sebeple bozulması gerekmiştir.