Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2015/8539 K.2018/1189

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 24.10.2013 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkının kaldırılması talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 09.04.2014 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2009/192-2010E.K. sayılı dosyasıyla maliki olduğu 368 parsel aleyhine, davalının maliki olduğu 370 parsel lehine geçit hakkı tesisine karar verildiği, geçit güzergahının taşınmazın kullanım bütünlüğünü bozduğunu, ilamın uygulanmasının mümkün olmadığını beyanla, uygulama imkanı bulunmayan geçit hakkının kaldırılmasını istemiştir.

Davalı, kesin hüküm nedeniyle davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2009/192E. sayılı kesinleşmiş kararına dayanılarak kurulan geçit hakkının kaldırılmasının talep edildiği, bu hakkın kaldırılmasının kesin hüküm nedeniyle mümkün olmadığı, kesin hüküm nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, geçit hakkının kaldırılması isteğine ilişkindir.

İrtifak hakkı, tescilin terkini veya yüklü ya da yararlanan taşınmazın yok olmasıyla sona erer. (TMK m.783). Lehine irtifak kurulan taşınmaz için bu hakkın sağladığı hiç bir yarar kalmamışsa, yüklü taşınmazın maliki bu hakkın terkinini isteyebilir. Yüküne oranla çok az yarar sağlayan bir irtifak hakkının, bedel karşılığında kısmen veya tamamen terkini istenebilir (TMK m.785).

Genel yola bağlantısı bulunmayan taşınmazlar için, yol ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulan geçit hakkı, bu ihtiyacın sona ermesi ile birlikte ya da yüküne oranla çok az yarar sağladığı kanıtlandığı takdirde hukuksal temelini de kaybedeceğinden, böyle bir durumda yükümlü taşınmazın maliki de bedel karşılığında taşınmazı üzerinde kurulan geçit hakkının kaldırılmasını isteyebilir. Bu tür davalarda yararına geçit kurulan taşınmaz malikleri ile geçit ile yükümlendirilen taşınmaz maliklerinin tamamı taraf olarak davada yer alması gerekir.

Geçit hakkının kaldırılması davalarında, davacı tarafından geçit ihtiyacının sona erdiğinin veya kaldırılması istenen geçitin davalının taşınmazına yüküne oranla çok az yarar sağladığının kanıtlanması gerekir.

Tarafları ve sebepleri aynı olan davadan önce hüküm kurulmuş olması kesin hüküm oluşturur.

Somut olaya gelince, kesin hüküm olduğu söylenen ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2009/192-2010E.K. sayılı ilamı geçit irtifakı kurulmasına ilişkindir. Eldeki dava ise geçit irtifakının kaldırılmasına ilişkindir. Dava sebepleri ve talep farklı olduğundan kesin hüküm oluşturmaz. Ancak davacı tarafından ileri sürülen geçit irtifakının kaldırılmasını gerektirir haklı ve hukuki sebep bulunmadığından davanın bu gerekçeyle reddi gerekirken yazılı gerekçe ile reddedilmesi doğru görülmemiş ise de hüküm sonucu itibariyle doğru olduğundan HUMK'nun 438/son maddesi gereğince hükmün gerekçesinin düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.