Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2016/10372 K.2017/5087

Taraflar arasındaki önalım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasından dolayı mahal mahkemesinden verilen yukarıda gün ve sayısı yazılı hükmün; Dairemizin 29.03.2016 gün ve 2015/16948 Esas - 2016/3748 Karar sayılı ilamı ile onanmasına karar verilmişti. Süresi içinde davalı vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla, dosya içerisindeki bütün evrak incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, önalım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Davalı vekili, önceki malik ...'ın kız kardeşi ... ile davalının evli olduğunu, davalının önceki maliğe ve ailesine yardım ettiği için.... icra ihalesinden aldığı payı davalıya bağışladığını, ancak işlemin tapuda satış gibi gösterildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, davalı vekilinin temyiz talebi üzerine hükmün, Dairemizin 29.03.2016 tarih, 2015/16948 Esas, 2016/3748 Karar sayılı ilamıyla onanmasına karar verilmiştir.

Davalı vekili karar düzeltme talebinde bulunmuştur.

Önalım hakkı paylı mülkiyet hükümlerine tabi taşınmazlarda bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını kısmen veya tamamen üçüncü bir kişiye satması halinde diğer paydaşlara bu satılan payı öncelikle satın alma yetkisi veren bir haktır. Bu hak paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve satışın yapılmasıyla kullanılabilir hale gelir.

TMK'nın 733. maddesi gereğince yapılan satışın alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilmesi zorunludur.

Önalım hakkı, satışın hak sahibine bildirdiği tarihin üzerinden üç ay ve herhalde satışın üzerinden iki yıl geçmekle düşer.

Bu süre hak düşürücü süre olup mahkemece kendiliğinden göz önünde bulundurulması gerekir.

TMK’nın 733/3 maddesi gereğince üç aylık hak düşürücü sürenin başlaması için öğrenme yeterli olmayıp yapılan satışın, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilmesi gerekir. Noter aracılılığıyla bildirimde bulunulmamışsa iki yıllık hak düşürücü süre içerisinde önalım hakkına dayanılarak tapu iptali ve tescil istenebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.09.2005 tarihli, 2005/6-358 E, 470 K. sayılı kararı da bu doğrultudadır.

Paylı mülkiyet halindeki bir taşınmazın paydaşı payını karı-kocaya, evlada veyahut akrabaya temlik ederse şeklen satış olarak gösterilen bu aktin gerçekte satış olmayıp miras hakkına bağlı veya hibe gibi maksada yönelik işlem olduğu iddia ve ispat edilirse önalım hakkı ileri sürülemez. (27.03.1957 tarihli, 12/2 sayılı Y.İ.B.K.)

Bu yöndeki savunmanın tanık dahil her türlü delille kanıtlanması mümkündür. Anılan İçtihadı Birleştirme Kararı sözleşmede taraf olan kişinin işlemde muvazaa savunmasında bulunamayacağı kuralının bir istinasıdır.

Somut olayda, davalı ..., önceki paydaş ...'ın kız kardeşiyle evli olup davalıyla önceki paydaş arasında "enişte-kayınbirader" akrabalık ilişkisi bulunduğu, dosya içerisindeki bilgi, belgeler ile tanık anlatımlarından satış şeklinde yapılan işlemin gerçekte hibe olduğu anlaşılmaktadır. Gerçekte hibe olan satış işleminde önalım hakkı kullanılamayacağı için davanın reddine karar verilmesi gerekirken mahkemece yazılı gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı bulunmuştur. Davalı vekilinin karar düzeltme itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile Dairemizin 29.03.2016 tarih, 2015/16948 Esas, 2016/3748 Karar sayılı onama ilamının kaldırılmasına ve hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.