Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2016/11095 K.2017/957

Davacı tarafından 09/04/2015 gününde verilen dilekçe ile mirasın hükmen reddi istenmesi üzerine davanın reddine dair verilen 21/04/2015 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı tarafından istenilmekle mahkemece temyiz talebinin reddine dair karar verilmesi üzerine verilen ve süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

Dava, terekenin borca batık olduğunun tespiti hukuksal nedenine dayalı olarak TMK'nun 605/2. maddesi gereğince açılan mirasın hükmen reddi davasıdır.

Davacı vekili, müvekkillerinin miras bırakanı ...’nün 06.10.2009 tarihinde vefat ettiğini, miras bırakanın terekesinin borca batık olduğunu beyanla mirasın hükmen reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, 3 aylık yasal süre geçtiğinden bahisle davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dairemizin 26.01.2016 günlü ve 2015/10465 Esas, 2016/987 Karar sayılı ilamı ile mirasın reddi özel yetkisini içerir vekaletname temin edilerek Dairemize gönderilmesi için dosyanın mahalline iadesine karar verilmiştir.

Mahkemece, davacı vekiline mirasın reddi özel yetkisini içerir vekaletname ibraz etmesi aksi halde temyizden feragat etmiş sayılacağı yönünde kesin süre içeren muhtıra tebliğ edilmiş ve davacı vekilinin kesin süreye uymadığından bahisle 07.06.2016 tarihli ek karar ile feragat nedeniyle temyiz talebinin reddine karar verilmiştir.

Hüküm ve ek karar, davacı asil tarafından temyiz edilmiştir.

Ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır (TMK. md. 605/2). Mirasçılar Türk Medeni Kanunu'nun 610. maddesinde yazılı aykırılık da bulunmadıkça yani zımnen mirası kabul etmiş duruma düşmüş olmadıkça her zaman murisin ödemeden aczinin tespitini isteyebilir. Türk Medeni Kanunu'nun 606. maddesinde belirtilen süre bu davada uygulanmaz. Dava alacaklılara husumet yöneltilerek görülür. Bu davada yetkili mahkeme ise alacaklıların davanın açıldığı zamandaki ikametgahı mahkemesidir. Ayrıca TMK'nun velayet, vesayet ve miras hükümlerinin uygulanmasına ilişkin Tüzüğün 39/2. fıkrası gereğince mirasın reddi yetkisini içeren özel vekaletname sunulması zorunludur.

Olayları açıklamak taraflara, hukuki nitelendirme Hakime aittir (HMK.m.33). Dava dilekçesi içeriğine göre dava, ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczinin tespiti isteğine ilişkindir (TMK 605/2 m.). Gerek 743 sayılı Medeni Kanun'da, gerekse 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nda bu tür uyuşmazlıklarda Sulh Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğu konusunda bir düzenleme bulunmamaktadır.

23.12.1942 gün ve 24/29 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı'na göre, mirasın hükmen reddi davasında görevli mahkeme borç miktarına göre belirlenir.

Davanın açıldığı tarihten önce yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK. ise Asliye Hukuk ve Sulh Hukuk Mahkemesi'nin görevli olup olmadığını, tayin ve tespitte dava konusunun değeri ve miktarı ölçüsünü kaldırmış, dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın mal varlığı haklarına ilişkin davalarda, görevli mahkemenin aksine bir düzenleme bulunmadıkça Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu hükme bağlanmıştır (HMK m. 2/1).

Kanunda bu konuda aksine bir düzenleme bulunmadığına göre, HMK’nun yürürlüğe girmesinden sonra açılacak terekenin borca batık olduğunun tespitine ilişkin davalarda davanın değerine bakılmaksızın Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir.

Görev, kamu düzenine ilişkin olup, Mahkemece yargılamanın her aşamasında kendiliğinden dikkate alınması zorunludur. Bu durumda dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken yanlış niteleme ve değerlendirme sonucunda süreye tabi olmayan mirasın hükmen reddinin tespiti davasında davanın süre yönünden reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur.

Bu nedenlerle görevsiz mahkemece verilen temyizden feragate ilişkin 07.06.2016 tarihli ek kararın kaldırılmasına ve hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.