Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2016/16543 K.2018/3934

Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 04.04.2014 gününde verilen dilekçe ile kat karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı ... iptal, ikinci kademede tazminat talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; ... iptali ve tescil talebinin reddine, davalı ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, tazminat isteminin kabulüne dair verilen 23.02.2016 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacılar vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, kat karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı ... iptal ve tescil ikinci kademede tazminat istemine ilişkindir.

Davacılar vekili, 25.5.2011 tarihinde davalı yüklenici firma ile arsa sahibi ... arasında düzenleme şeklinde kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığını, dava konusu 6116 ada 4 nolu parselde inşa edilecek binada yer alan 3 nolu taşınmazın yükleniciler ... İnşaat Gıda Tekstil Maden İşl. İth.İhr. Ltd. Şti ve şirket yetkilisi ... ile davacılar arasında yapılan 21.3.2013 tarihli adi yazılı sözleşme ile davacıların haricen satın aldığını, ancak halen tapuda arsa sahibi adına kayıtlı görünen bağımsız bölümün davacılar adına tescilini istemiştir.

Mahkemece, dava konusu inşaatın tamamlanma oranının %81,13 seviyesinde olduğu, inşaatın yapı ruhsatının bulunmadığı, mevcut projeye aykırı imalatların bulunduğu, sözleşmenin teknik şartlar bölümüne göre de davalı yüklenici firma tarafından arsa sahiplerine karşı Borçlar Kanunu ve Yargıtay içtihatları çerçevesinde temlik hükümlerinin yerine getirilmediği, tamamlanması gereken eksik işler bedelinin cüz' i bir boyutta olmadığı gerekçesi ile ... iptali ve tescili talebinin reddine, davalı ... Altun aleyhine aleyhine açılan davanın pasif dava ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacılar vekili temyiz etmiştir.

Eser sözleşmelerinin bir türü olan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi, taraflara karşılıklı hak ve borçlar yüklemekte; yüklenici, finansı sağlayan arsa malikinin taşınmazı üzerine bina yapma işini üstlenmekte, arsa maliki ise inşa edilecek binadaki bir kısım bağımsız bölümlerin mülkiyetini yükleniciye devretmeyi vaat etmektedir.

Arsa maliki ile yüklenici arasında düzenlenen inşat sözleşmesi gereğince yükleniciden bağımsız bölüm temlik alınmasına dayalı olarak açılan ... iptali ve tescil davaları ile ilgili olarak kanunlarımızda bir düzenleme mevcut olmadığından bu konulardaki uyuşmazlıkların çözümünde uygulanan 30.09.1988 tarihli ve 1987/2 1988/2 sayılı Yargıtay İBBGK Kararı ile “tapuda kayıtlı bir taşınmazın mülkiyetini devir borcu doğuran ve ancak yasanın öngördüğü biçim koşullarına uygun olarak yapılmadığından geçersiz bulunan sözleşmeye dayanılarak açılan bir cebri tescil davasının kural olarak kabul edilemeyeceği,

bununla beraber Kat Mülkiyeti Kanununa tabi olmak üzere yapımına başlanılan taşınmazdan bağımsız bölüm satımına ilişkin geçerli bir sözleşme olmadan tarafların bağımsız bölüm satımında anlaşarak alıcının tüm borçlarını eda etmesi ve satıcının da bağımsız bölümü teslim ederek alıcının onu malik gibi kullanmasına rağmen satıcının tapuda mülkiyetin devrine yanaşmaması hallerinde; olayın özelliğine göre Medeni Kanunun 2. maddesi gözetilerek açılan tescil davasını kabul edilebileceği” benimsenmiştir.

Yüklenicinin arsa payı karşılığı inşaat yapmakta olduğu veya arsa sahibinin aynı zamanda yüklenici sıfatıyla hareket ederek (yapsatçı konumunda) inşa etmekte olduğu binalardan bağımsız bölüm satın alınması halinde Borçlar Kanununun 163. maddesi (TBK m. 184) gereğince üçüncü kişiye yapılacak temlikin yazılı olması yeterlidir.

Bu tür davalarda mahkemece öncelikle yüklenicinin edimini (eseri meydana getirme ve teslim borcunu) yerine getirip getirmediğinin, ardından sözleşme hükümlerindeki iskan koşulu (oturma izni) v.s. diğer borçlarını ifa edip etmediğinin açıklığa kavuşturulması zorunludur. Bunun için de davaya konu temlik işleminin geçerli olup olmadığı, arsa maliki ile yüklenici arasında düzenlenen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince yüklenicinin borçlarının neler olduğunun sözleşme hükümleri çerçevesinde incelenip değerlendirilmesi gerekmektedir.

Davacının arsa sahibi ile yüklenici arasında düzenlenen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince yükleniciye bırakılması kararlaştırılan bağımsız bölümü yükleniciden temlik alması halinde arsa sahibini ifaya zorlayabilmesi için bazı koşulların varlığı gerekir. Borçlar Kanununun 167. maddesi gereğince.

“Borçlu, temlike vakıf olduğu zaman; temlik edene karşı haiz olduğu defileri, temellük edene karşı dahi dermeyan edebilir.” Buna göre temliki öğrenen arsa sahibi, temlik olmasaydı önceki alacaklıya (yükleniciye) karşı ne tür defiler ileri sürebilecekse, aynı defileri yeni alacaklıya (temlik alan davacıya) karşı da ileri sürebilir.

Temlikin konusu, yüklenicinin arsa sahibi ile yaptığı sözleşme uyarınca hak kazandığı gerçek alacak ne ise o olacağından, temlik eden yüklenicinin arsa sahibinden kazanmadığı hakkı üçüncü kişiye temlik etmesinin arsa sahibi bakımından bir önemi bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, yüklenici arsa sahibine karşı edimini tamamen veya kısmen yerine getirmeden kazanacağı şahsi hakkı üçüncü kişiye (davacıya) temlik etmişse, üçüncü kişi (davacı) Borçlar Kanununun 81. maddesi hükmünden yararlanma hakkı bulunan arsa sahibini ifaya zorlayamaz.

Somut olaya gelince; 10.12.2015 havale tarihli bilirkişi raporuna göre; 6116 ada 4 nolu parsel üzerine inşa edilen binada Belediyeden tasdikli projeye aykırı bir takım mahallerin dairelere katıldığı, dava konusu taşınmazın tamamlanma oranının %81,13 olduğu, dairelerin henüz içinde oturabilecek aşamada olmadığı, iskan ruhsatının alınmadığı tespit edilmiş, inşa edilen binanın yeni yapı ruhsatı 20.6.2012 tarihinde alınmıştır.

Mahkemece her ne kadar raporda belirtilen eksiklikler gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiş ise de; bilirkişiye belirtilen eksikliklerin ya da projeye aykırılıkların giderilip giderilemeyeceği tam olarak tespit ettirilmeden tesis edilen hüküm hatalıdır.

Bu nedenle mahallinde karar tarihine yakın yeniden keşif yapılarak binanın fiziki ve hukuki tamamlanma oranı tespit edilmeli binadaki eksikliklerin neler olduğu, proje ve ruhsatına aykırılıklar bulunup bulunmadığı, varsa giderilmesinin mümkün olup olmadığı, aykırılığın giderilmesi mümkün ise binadaki eksikliklerin giderilmesi için gereken bedel bilirkişiler vasıtası ile belirlenmeli, bu bedelin depo edilmesi için davacı tarafa yetki ve süre verildikten sonra gerekli bedelin yatırılması halinde davacılar adına dava konusu taşınmazın tesciline mümkün değilse dava dilekçesindeki istem doğrultusunda tazminata karar verilmelidir

Mahkemece, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir.