Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2016/6411 K.2019/1274

14. Hukuk Dairesi

MAHKEMESİ

Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 26.05.2014 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı kurulması talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 31.12.2015 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesi gereğince geçit hakkı kurulması isteğine ilişkindir.

Davacı vekili, davacının maliki olduğu 215 parsel sayılı taşınmaz lehine, 209 parsel sayılı taşınmaz aleyhine geçit hakkı kurulmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı ..., davacının kötüniyetli olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece; davanın kabulüne, 215 parsel sayılı taşınmaz lehine 209 parsel sayılı taşınmaz aleyhine, 09.10.2015 tarihli fen bilirkişisi raporunda B harfi ile gösterilen güzergahtan geçit hakkı kurulmasına karar verilmiştir.

Hükmü, davalı ... vekili temyiz etmiştir.

Bu tür davalar ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi nedeniyle zorunlu olarak açılmaktadır. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine "mutlak geçit ihtiyacı" veya "geçit yoksunluğu", ikincisine de "nispi geçit ihtiyacı" ya da "geçit yetersizliği" denilmektedir.

Türk Medeni Kanununun 747/2 maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit ihtiyacının nedeni, taşınmazın niteliği ile bu ihtiyacın nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Geçit tesisi davalarında başlangıçta davacı tarafından öngörülemediğinden dava dilekçesinde talep edilen yer dışındaki güzergahlardan da geçit kurulması gerekebilir. Bu güzergah üzerindeki taşınmazların maliklerine dava dilekçesi ile husumet yöneltilmemiş olması kabul edilebilir bir yanılgıya dayandığından 6100 sayılı HMK’nin 124. maddesi gereğince dürüstlük kuralına aykırı olmayan bu taraf değişikliği talebi kabul edilerek davacının bu kişilerin harçsız olarak davaya katılmalarını sağlamasına imkan verilmelidir.

Somut olaya gelince, aleyhine geçit hakkı kurulan 209 parsel sayılı taşınmazın bütün hissedarlarının hisselerini karardan sonra, 17.03.2017 tarihinde ...'e devrettikleri ancak ...'in bu aşamada davada taraf olmadığı anlaşılmakla, davanın 209 parsel sayılı taşınmazın son malikine yöneltilmesi gerekmektedir.

Öte yandan dosyada bulunan 09.10.2015 tarihli krokiye göre 208 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümünün de geniş olduğu anlaşılmakla mahkemece bu taşınmazın tapu kaydı getirtilerek, geçit hakkı kurulmasına yasal engel olmadığı takdirde, malikinin davada taraf olmasının sağlanması ve yeniden keşif yapılarak alternatif güzergahların belirlenmesi, tespit edilen güzergahlara göre yeniden geçit bedelinin hesaplanması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.