Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2017/3923 K.2021/1572

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 19.12.2003 gününde verilen dilekçe ile ortaklığın giderilmesi talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 04.12.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili ile davalı ...Hukukçular Sitesi İşletme Kooperatifi vekili tarafından ayrı ayrı istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir.

Davacı vekili, tarafların müştereken ve iştirak halinde malik oldukları 1427 ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ortaklığın satış yoluyla giderilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili ve bir kısım davalılar vekili davanın reddini savunmuş; diğer davalılar, davaya cevap vermemişlerdir.

Mahkemece, davanın kabulü ile dava konusu taşınmazdaki ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmiştir.

Hükmü, davalı ... vekili, davalı ... Hukukçular Sitesi İşletme Kooperatifi vekili temyiz etmiştir.

Paydaşlığın (ortaklığın) giderilmesi davaları, paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyetine konu taşınır veya taşınmaz mallarda paydaşlar (ortaklar) arasında mevcut birlikte mülkiyet ilişkisini sona erdirip ferdi mülkiyete geçmeyi sağlayan, iki taraflı, tarafları için benzer sonuçlar doğuran davalardır.

Paydaşlığın giderilmesi davasını paydaşlardan biri veya birkaçı diğer paydaşlara karşı açar. HMK'nın 27. maddesi uyarınca davada bütün paydaşların yer alması zorunludur. Paydaşlardan veya ortaklardan birinin ölümü halinde alınacak mirasçılık belgesine göre mirasçılarının davaya katılmaları sağlandıktan sonra işin esasının incelenmesi gerekir.

Somut olaya gelince, tapu kayıt maliklerinden ..., ..., ... ve ...'ın ölü olduğu anlaşılmakla mirasçılık belgelerine göre mirasçılarının davaya katılımının sağlanması ve tapu kayıt malikleri ...,...,...,...,...,...,...,...,...,...,......,...,, ..., ..., ..., ... ve İlhan Yalçın'ın davada yer almadıkları anlaşıldığından sağ olmaları halinde kendilerinin, ölmüş olmaları halinde ise mirasçılık belgeleri temin edilerek tüm mirasçılarının davaya katılımları sağlandıktan sonra işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken taraf teşkili sağlanmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmadığı gibi tapu kayıt maliki olmayan ..., ..., ...,

..., ...,...,...,...,..., ...87 Konut Yapı Koop. ve...'a davada davalı olarak yer verilerek haklarında hüküm kurulması da doğru görülmemiştir. Mahkemece, öncelikle güncel tapu kaydı getirtilerek taraf teşkili sağlanmalıdır.

Öte yandan, kooperatif tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinme (terkin) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için de tasfiye işlemlerinin eksiksiz tamamlanması gerekir. Şayet, tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmışsa, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile, kooperatifin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. İşte bu gibi durumlarda, kooperatif tüzelkişiliğinin ihyası için dava açılabilir.

İhya davası açmakta hukuki yarar bulunmalı, bunun için tam olmasa da, kanaat uyandırıcı bazı delillerin varlığı aranmalıdır. Hiç bir neden ve açıklama gösterilmeden, bir kanıt sunulmadan, soyut nedenlere dayalı ya da terkinden uzunca bir süre geçtikten sonra, kötüniyetle, salt kooperatifi zarara uğratmak amacıyla ihya isteminde bulunulması halinde hukuki yararın bulunmadığının kabulü de gerekir.

Masraf ve zaman gerektiren ihyanın, gerçek amacına uygun, inandırıcı nedenlere dayanılmalıdır. Bu noktada sınır, MK.’nun 2'nci maddesinde yazılı dürüstlük kuralları ile çizilmelidir.

Somut olayda mahkemece, İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığına müzekkere yazılarak tapu kayıt maliklerinden S.S. Otoyolcular 17. Bölge Konut Yapı Kooperatifi, .... Trt ve Üniversite Çalışanları Konut Yapı Kooperatifi, S.S. Petekler Yapı Kooperatifi, S.S. ... ve S.S. Özlem 990 Yapı Kooperatifinin halen faaliyette olup olmadıkları ve tasfiye edilip edilmedikleri sorulmuş; gelen yazı cevaplarına göre tapu kayıt maliki S.S. Otoyolcular 17. Bölge Konut Yapı Kooperatifinin tasfiye edilmiş olup kooperatif kaydından terkin edildiği, diğer tapu kayıt maliki kooperatiflerin ise tasfiye halinde olduklarının bildirildiği anlaşılmıştır.

Tapu kayıt maliki ... 17. Bölge Konut Yapı Kooperatifinin, ticaret sicilinden terkin edilmek suretiyle tüzel kişiliğinin sona erdiği anlaşılmış ise de tüzel kişiliğin sona ermesi için tüm alacakların tahsil edilmiş, borçların da ödenmiş olması, bu şekilde tüzel kişiliğin tüm hak ve yükümlülüklerinin tasfiye edilmiş bulunması gerekmektedir.

Adı geçen davalı kooperitifin dava konusu taşınmazda halen paydaş olduğu anlaşıldığından bu davanın görülebilmesi için her şeyden önce davalı kooperatifin ticaret siciline yeniden tescilinin sağlanması suretiyle tüzel kişiliğinin kazandırılması gerekmektedir.

Ortaklığın giderilmesi davasından önce tüzel kişiliği ortadan kalkmış ise de kooperatifin ihyasına karar verilerek yeniden sicile tescilinin sağlanması halinde yapılan terkin işlemi hükmünü yitirip ihya kararı etkisini geçmişe yönelik olarak da doğuracağından adı geçen kooperatifin davaya katılımı sağlanmış olacaktır.

O halde mahkemece, davalı kooperatifin ticaret siciline yeniden kayıt edilmesi suretiyle tüzel kişiliğini kazanması amacıyla davacıya ihya davası açması için uygun bir süre verilmesi, açılacak ihya davasının sonunda kooperatifin ihyasına karar verilmesi halinde tüzel kişiliği yeniden tesis edilecek kooperatif hakkındaki işbu davaya devam olunarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken davalı kooperatif adına usulüne aykırı şekilde Tebligat Kanununun 28. maddesine göre ilanen tebligat yapılmak suretiyle davaya katılımı sağlanmaksızın karar verilmesi de doğru değildir.

Ayrıca hükümde 111 numaralı davalı ......’un soyadının ‘...’ olarak yazılması mahkemece mahallinde düzeltilebilecek maddi hata olarak görülmüştür.

Bunun yanısıra, davalı tapu kayıt malikleri ...Trt ve Üniversite Çalışanları Konut Yapı Kooperatifi, ... Yapı Kooperatifi, ... ... ve.......

990 Yapı Kooperatifinin tasfiye halinde oldukları bildirildiğinden davanın kooperatif tasfiye memurları huzurunda görülmesi yasa gereği olup yöntemine uyulmayarak yapılan tebligat ile yokluklarında yargılama yapılması savunma haklarını ortadan kaldıracağından kooperatif tasfiye memurlarının usulünce davada yer almalarının sağlanması ve delillerinin de toplanarak oluşacak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken bahsi geçen kooperatifler adına usulüne aykırı şekilde Tebligat Kanununun 28. maddesine göre ilanen tebligat yapılmak suretiyle davaya katılımları sağlanmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi de doğru görülmemiş,

tüm bu nedenlerle hükmün bozulması gerekmiştir.