Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2017/5484 K.2018/483

Davacı-karşı davalı vekili tarafından, davalı-karşı davacı aleyhine 17.10.2012 gününde verilen dilekçe ile elatmanın önlenmesi kal ve ecrimisil karşı dava ile tapu iptali ve tescil talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddi, karşı davanın kabulüne dair verilen 11.09.2014 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı - karşı davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, TMK’nın 725. maddesine dayalı tapu iptali tescil isteğine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkiline ait 181 ada 12 sayılı parsel ile davalıya ait 181 ada 10 sayılı parselin birbirine komşu olduğunu ve davalının garaj, bina ve duvar yapmak sureti ile müvekkilinin arsasının bir kısmına tecavüz ettiğini inşaat ruhsatı için başvurulduğu sırada taşkınlığın öğrenildiğini, 181 ada 12 sayılı parselde kayıtlı taşınmaza davalı tarafından yapılan tecavüzün men' i ve üzerindeki yapıların kal'i ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 1.000 TL ecrimisil bedeli talep etmiştir.

Davalı vekili dava dilekçesi ve karşı dava dilekçesinde, yıkılması istenilen inşaata başlanmadan önce davacının babası ile 24.4.1996 tarihinde harici satış sözleşmesi yaptıklarını, 51,20 m2 lik yeri satın aldığını, dava konusu garaj bina ve duvarın anlaşmadan sonra yapıldığını, herhangi bir tecavüz olmadığını, davalının iyiniyetli olduğunu, davacı adına olan tapu kaydının iptali ile müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiştir.

Yasal ayrıcalıklar dışında, TMK’nın 684/1 ve 718/2 maddeleri hükümlerine göre, arazinin mülkiyeti ve buna bağlı olan tasarruf hakkı o arazide kalıcı olmak koşuluyla yapılan şeyleri de kapsar TMK’nın 725. maddesinde bu kuralın istisnalarından birisi düzenlenmiş, böylece muhdesatla arasındaki bağlantı kesilmiş bina sahibine bazı koşulların oluşması halinde ayrılmaz parça niteliğindeki taşkın yapı için üzerinde bulunduğu taşınmaza malik olabilme olanağı tanınmıştır.

Bunun için, tapuya kayıtlı özel mülkiyete konu bir taşınmaz üzerinde, temelli kalması amacıyla yapılan binanın ayrılmaz parçası yine tapuda kayıtlı üçüncü kişiye ait taşınmaza taşkın yapılmış olmalıdır.

Taşkın inşaat, taşkın yapı ile iki komşu taşınmazı fiilen birleştirmekte, ekonomik bir bütünlük oluşturmaktadır. Bu özelliğinden dolayı taşkın yapıya dayanan temliken tescil isteği taşınmaza bağlı kişisel hak niteliğindedir. Taşılan arazi malikinin devir borcu eşyaya bağlı bir borç olduğundan inşaat maliki hakkını taşılan arazinin her malikine karşı kullanabilir. Yeni malikler de Türk Medeni Kanununun 725. maddesinde belirtilen haklardan yararlanabilecekleri gibi borçlardan da sorumlu olur.

Bu tür davalarda taşkın yapıyı yapan kişinin taşınmazı lehine, taşırılan arazi üzerinde bir irtifak hakkı yoksa durum ve koşullar da haklı gösterdiği takdirde taşkın yapıyı yapan kimse, taşan kısım için uygun bir bedel karşılığında irtifak hakkı kurulmasını veya bu kısmın bulunduğu arazi parçasının mülkiyetinin kendisine devredilmesini isteyebilir.

TMK’nın 725. maddesine dayanılarak tescil talebinde bulunulabilmesi bazı koşulların varlığına bağlıdır;

a) Birinci koşul, malzeme sahibinin iyiniyetli olmasıdır.

TMK’nın 725. maddesi hükmünden açıkça anlaşılacağı üzere, taşkın yapının bulunduğu arazi parçasının mülkiyetinin yapı sahibine verilebilmesi için öncelikli koşul iyiniyettir. Öngörülen iyiniyetin TMK’nın 3. maddesinde hükme bağlanan sübjektif iyiniyet olduğunda da kuşku yoktur.

Bu kural, taşkın inşaatı yapan kimsenin, elattığı taşınmazın başkasının mülkü olduğunu bilmemesini veya beklenen tüm dikkat ve özeni göstermesine karşılık bilebilecek durumda olmamasını ya da taşkın inşaat yapmakta haklı bir sebebinin bulunmasını ifade eder.

İyiniyetin varlığı iddia ve savunmaya bakılmaksızın mahkemece re’sen araştırılmalıdır. Ne var ki, 14.02.1951 tarihli ve 17/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında belirtildiği gibi olay ve karinelerden, durumun özelliklerine göre kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermemiş olduğu açık bulunan taşkın inşaat sahibinin temliken tescil talebinde bulunması mümkün değildir. Çünkü bu gibi durumlarda kötüniyet karşı tarafın ispatı gerekmeden belirlenmiş olur. Ayrıca iyiniyet inşaatın başladığı andan tamamlandığı ana kadar devam etmelidir. (Sübjektif koşul)

b) İkinci koşul, yapı kıymetinin taşılan arazi parçasının değerinden açıkça fazla olmasıdır.

TMK’nın 725. maddesinde “durum ve koşulların haklı kılması” şeklinde ifade edilen husus uygulama ve doktrinde inşaatın yıkılması ile inşaat sahibinin uğrayacağı zarar veya yıkılmaması halinde arsa malikinin arsasının uğrayacağı değer kaybının karşılaştırılması şeklinde değerlendirilmektedir. Kastedilen değer sadece taşılan arazinin değerinden ibaret değildir. Bu değerin içinde arazi sahibinin taşılan kısım dışında kalan arazisinin uğrayacağı değer kaybı da vardır. Arsa malikinin arsasının uğrayacağı değer kaybı uzman bilirkişilerden rapor alınmak suretiyle TMK’nın 4., TBK’nın 50. maddesi uyarınca ve aynı zamanda sebepsiz zenginleşmeyi önleyecek biçimde dava tarihine ve objektif esaslara göre tespit ve takdir edilmelidir. (Objektif koşul)

c) Üçüncü koşul ise taşkın inşaat yapanın, taşınmaz malikine bu bedeli ödemesidir.

Taşkın inşaatın yıkılması gerekmiyorsa, mahkemece yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda belirlenecek bedel arsa sahibine ödenmek üzere depo ettirilmelidir.

d)Yukarıda değinilen üç koşulun yanısıra, mahkemece iptal ve tescile karar verilebilmesi için taşkın yapının zeminindeki arazi parçasının ana taşınmazdan ifrazının da mümkün olması gereklidir.

Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında somut olaya gelince; taraflar arasında yapılan (davalı ... ile davacının murisi olduğu iddia edilen Hüseyin arasında) 24.4.1996 tarihli arsa satış senedi başlıklı adi yazılı belgede 181 ada 18 no' lu parseldeki taşkın kısma ilişkin sözleşme yapıldığı ancak yargılama sırasında yapılan keşif sonucu hazırlanan 02.11.2013 tarihli fen bilirkişi raporuna göre davacıya ait tapu kaydı bulunan 12 nolu parsele tecavüz olduğu sabittir. Öncelikle bu sözleşmede belirlenen yerin dava konusu yerin kapsamında kalıp kalmadığı saptandıktan sonra bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bu nedenle hükmün bozulması gerekmiştir.

Kabule göre de ; temelli yapı olmayan yerlerde temliken tescil kararı verilmesi mümkün değildir. Yukarıda belirtilen temliken tescil kurallarının araştırılması ve sonucuna göre hüküm tesisi gerekir.