Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2018/1864 K.2018/6800

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 03.07.2007 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve taşınmazın mera olarak sınırlandırması talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 18.01.2018 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı ... vekili, 2004 yılında yapılan kadastro çalışmaları sırasında 101 ada 31, 32, 34 parsel sayılı taşınmazların tarla ve çayır vasfı ile davalı adına tescil edildiğini, bu taşınmazın mera parseli içerisinde kaldığını, meraların kamu malı olup zilyetlikle kazanılamayacaklarını, taşınmazların davalı adına yazılmasının hukuka aykırı olduğunu ayrıca davalı adına zilyetlik nedeniyle yapılan tespitin 100 dönümü aştığını tapu kaydının iptal edilerek taşınmazın tapuya mera vasfıyla ... adına tescilini istemiştir.

Davalı, dava konusu yerin atalarından kaldığını, davanın reddini savunmuştur.

Davanın reddine dair karar Dairemizce taşınmazın meralık niteliğinin yeteri kadar araştırılmadığından söz edilerek eksik inceleme nedeniyle bozulmuştur.

Mahkemece bozma kararına uyulmuş, mahallinde yeniden keşif yapılmış, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, tapu iptali ve taşınmazın mera olarak sınırlandırılması istemine ilişkinidir.

Mera, bir veya birden fazla köy veya kasaba halkına bağımsız veya birlikte tahsis edilmiş ya da kadimden beri hayvan otlatmak amacıyla kullanılan, hak sahiplerinin üzerinde intifa hakkı olan arazi parçasıdır. Çayır ise taban suyunun yüksek bulunduğu veya sulanabilen yerlerde biçilmeye elverişli, yem üretilen ve genellikle kuru ot üretimi için kullanılan yerdir. Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan mera, yaylak ve kışlaklar özel mülkiyete geçirilemez, amacı dışında kullanılamaz, zamanaşımı uygulanamaz, sınırları daraltılamaz (4342 sayılı Mera Kanunu m.3,4).

31.05.1965 tarihli ve 4/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile “...tek başına bir köye ait bulunan mera, yaylak ve kışlakların tümünün veya bir parçasının bir başka köy sınırı içine alınmış olması halinde, sınır değişikliğinin ikinci köye bir yararlanma hakkı sağlamayacağı ve ilk köyün eskiden olduğu gibi bu yerlerden tek başına yararlanacağı” öngörülmüş olup, bu karar 4342 sayılı Mera Kanununun 29. maddesi ile de yasa hükmü haline gelmiştir. Böylece, bir köy ya da belediye sınırları içinde kalan mera, yaylak ve kışlaklar üzerinde bir başka köy veya belediyenin de intifa hakkı olabileceği kabul edilmiş, idari sınırların aidiyetin belirlenmesinde önemi olmadığı vurgulanmıştır. İdari sınırlar sadece yetkili mahkemenin saptanmasında önem arz eder.

Meraya elatmanın önlenmesi, aidiyetin tesbiti, sınırlandırılması davası, kadim yararlanma hakkı olan köy veya belediye tüzel kişiliği ya da taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olması nedeniyle ... tarafından açılabilir. Aynı şekilde, bir yerin mera olduğu iddiasıyla köy veya belediye tüzel kişiliğinin ya da Hazinenin tapu iptali ve sınırlandırma istemiyle dava açmasına olanak vardır.

Mera, yaylak ve kışlak davalarında, tahsise ya da kadim kullanma hakkına dayanılabilir. Tahsise dayanıldığında, dayanak belgelerin, ayrıca karşı tarafın savunmasında ileri sürdükleri kayıtların tüm geldileri ile birlikte merciinden getirtilmesi, kadimlik iddiası varsa bu hususun araştırılması, gerektiğinde köyün kuruluş tarihinin İçişleri Bakanlığından sorulması ve köyün kadim ya da muhdes olup olmadığının saptanması gerekir.

Keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıkların çekişmeli mera veya yayla ile herhangi bir yararlanma ilişkisi bulunmayan, yansız anlatımda bulunabilecek, yöreyi iyi bilen ve çevre köy ya da kasabalarda yaşayan yaşlı kişilerden seçilmesi gerekir.

Mahkemece yapılacak keşifte; tahsise dayanılıyorsa tahsis kayıtlarının yerel bilirkişi ve tanıklar aracılığı ile uygulanması, dava konusu yeri kapsayıp kapsamadığının belirlenmesi, taşınmazın mera olmadığı iddiasının bulunması halinde varsa çevre taşınmazlara ait kayıtlar da uygulanarak dava konusu yeri ne şekilde okuduğunun çevre taşınmazlarla toprak yapısı kıyaslanarak uzman bilirkişiler aracılığı ile uyuşmazlığa konu yerin ve niteliğinin saptanması gerekir.

Kadimlik iddiasında ise, yerel bilirkişi ve tanıklara taşınmazın kim tarafından ve ne şekilde kullanıldığı ve sınırları sorularak sonuca gidilmelidir.

Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında somut olaya gelince; dava konusu 101 ada 32 ve 34 parsel sayılı taşınmazlar çayır vasfı ile 101 ada 31 parsel sayılı taşınmaz tarla vasfı ile zilyetliğe dayalı olarak davalı adına tescil edilmiştir.

Dava konusu taşınmazın özel nitelikteki çayır mı, kamu malı niteliğinde çayır mı yoksa mera niteliğinde mi, tarım arazisi niteliğinde mi olduğu ayrıntılı olarak tespit edilmemiş, ziraat bilirkişileri sınırdaki mera parseli ile farklılık gösterdiğini bildirmiş ise de toprak yapısının özellikleri bakımından farkı konusunda bilimsel açıklamalar yapılmamış, uzman görüşü alınmamıştır.

Mahkemece, dava konusu yere ilişkin en eski tarihli hava fotoğrafları, memleket haritaları getirtilmeli, mahallinde yapılacak keşifte komşu köylerden yaşlı yöreyi bilen, yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları, tespit bilirkişileri, üniversiteden seçilecek ziraat, jeoloji ve harita mühendisleri eşliğinde yeniden keşif yapılmalı, varsa komşu taşınmaz kayıtları uygulanmalı, hava fotoğrafları ve memleket haritaları jeodezi ve fotogrametri uzmanına inceletilerek taşınmazın geçmişteki niteliği ve hali hazır niteliği konusunda, sınırdaki mera ile ayırıcı unsurlar bulunup bulunmadığı hususlarında görüş alınmalı,

fen bilirkişisine keşfi incelemeye elverişli rapor düzenlettirilmeli, 3402 sayılı Yasanın 14. maddesindeki sınırlamalar da dikkate alınarak, tüm deliller değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmelidir.

Noksan inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.