Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2018/4781 K.2019/3619

Davacılar vekili tarafından, davalı aleyhine 04.08.2015 gününde verilen dilekçe ile önalım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil talebi üzerine bozma ilamına uyularak yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 30.03.2018 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşma talebinin değerden reddine karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

_ KARAR _

Dava, önalım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Davacılar vekili, müvekkillerinin murisi ... 1/2 payının bulunduğu 2243 ada 20 parsel sayılı taşınmazın dava dışı önceki paydaşı ... 1/2 payını 13.05.2014 tarihinde 37.500,00TL bedelle davalıya sattığını, ancak müvekkillerine noter bildirimi yapılmadığını; davalıya yapılan satışı, muris ... üvey annesi olan ... tarafından müvekkilleri aleyhinde ölünceye kadar bakma akdine aykırılık iddiasıyla açılan ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/186 Esas sayılı tapu iptali ve tescil davası ile öğrendiklerini ileri sürerek önalım hakkı nedeniyle davalı adına kayıtlı payın iptali ile müvekkilleri adına tescilini talep etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin dava konusu payı 13.05.2014 tarihli para makbuzu karşılığında 150.000,00TL bedelle satın aldığını, davacıların satışı daha önceden bildiklerini, dolayısıyla hakdüşürücü süreyi geçirdiklerini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulüne dair verilen kararın davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 19.09.2017 tarihli ve 2016/11331 Esas, 2017/6625 Karar sayılı ilamı ile özetle; mahkemece, davanın kabulü ile dava konusu taşınmazda davalı adına kayıtlı payın iptali ile davacılar adına eşit paylar oranında tesciline karar verilmiş ise de, hüküm sonucunda davacılar adına tesciline karar verilen pay miktarının açık ve infaza elverişli şekilde gösterilmediği,

bu durumda mahkemece, dava konusu taşınmazın son tapu kaydının getirtilip değerlendirilerek iptal edilen ve tesciline karar verilen payın hüküm sonucunda açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerektiği, bu hali ile verilen kararın usul hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle hükmün sair hususlar incelenmeksizin bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, davanın kabulü ile 2243 ada 20 parsel sayılı taşınmazda davalı ... adına kayıtlı payın iptali ile (miras payları dikkate alınarak) 1/4'ünün davacı ..., 3/4'ünün davacı ... adına tesciline; karar kesinleştiğinde depo edilen 38.250,00TL önalım bedelinin davalıya ödenmesine karar verilmiştir.

Hükmü, davalı vekili temyiz etmiştir.

Önalım hakkı paylı mülkiyet hükümlerine tabi taşınmazlarda bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını kısmen veya tamamen üçüncü bir kişiye satması halinde diğer paydaşlara bu satılan payı öncelikle satın alma yetkisi veren bir haktır. Bu hak, paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve satışın yapılmasıyla kullanılabilir hale gelir.

Önalım davasına konu payın ilişkin bulunduğu taşınmaz paydaşlarca özel olarak kendi aralarında taksim edilip her bir paydaş belirli bir kısmı kullanırken bunlardan biri kendisinin kullandığı yeri ve bu yere tekabül eden payı bir üçüncü şahsa satarsa, satıcı zamanında bu yerde hak iddia etmeyen davacının tapuda yapılan satış nedeniyle önalım hakkını kullanması TMK’nin 2. maddesinde yer alan dürüst davranma kuralı ile bağdaşmaz. Kötüniyet iddiası 14.02.1951 tarihli ve 17/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca davanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi mahkemece de kendiliğinden nazara alınması gerekir. Bu gibi halde savunmanın genişletilmesi söz konusu değildir. Eylemli paylaşmanın varlığı halinde davanın reddi gerekir.

Somut olaya gelince; davalı vekili temyiz dilekçesinde, dava konusu taşınmazın paydaşlar arasında fiilen taksim edildiğini, bu hususun ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/147 Esas sayılı dosyasından da anlaşılabileceğini belirterek fiili taksim savunmasında bulunmuştur.

Bu durumda mahkemece, davalı vekilinin bildirdiği dava dosyasının da mahkemesinden getirtilip incelenerek, dava konusu taşınmaz üzerinde fiili taksim yapılıp yapılmadığının ve özellikle davacı ile davalının kullandığı bölümler bulunup bulunmadığının mahallinde keşif yapılarak taraf tanıkları da taşınmaz başında dinlenmek suretiyle araştırılması ve daha sonra oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu nedenle kararın bozulması gerekmiştir.