Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2018/5792 K.2019/7204

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 07.09.2011 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 11.03.2015 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı kayyım vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesine dayalı geçit hakkı tesisi istemine ilişkindir.

Davacı, vekili müvekkiline ait 162 ada 84 parsel sayılı taşınmazın genel yola bağlantısının bulunmadığını belirterek davalılara ait 162 ada 86 ve 87 parsel sayılı taşınmazlardan bedeli karşılığında geçit hakkı kurulmasını talep etmiştir.

Davalı kayyım vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulüne davacıya ait 162 ada 84 parsel sayılı taşınmaz lehine, 162 ada 85 ve 86 parsel sayılı taşınmazlar aleyhine, 07.02.2015 tarihli fen bilirkişi ek raporuna ekli krokide kırmızı renkle taralı kısımda, davacı lehine geçit hakkı tesisine karar verilmiştir.

Hükmü, davalı kayyım vekili temyiz etmiştir.

Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi nedeniyle zorunlu olarak açılmaktadır. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine "Mutlak geçit ihtiyacı" veya "Geçit yoksunluğu", ikincisine de "Nispi geçit ihtiyacı" ya da "Geçit yetersizliği" denilmektedir.

Türk Medeni Kanununun 747/2. maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit ihtiyacının nedeni, taşınmazın niteliği ile bu ihtiyacın nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Uygun güzergah saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazlar bölünerek kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi mümkün değilse bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.

Yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği ve kullanım amacı nazara alınarak özellikle tarım alanlarında, nihayet bir tarım aracının geçeceği genişlikte (emsaline göre 2,5-3 m.) geçit hakkı tesisine karar vermek gerekir. Bu genişliği aşan bir yol verilmesinin zorunlu olduğu hallerde, gerekçesi kararda dayanakları ile birlikte gösterilmelidir.

Kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3 ve 1012. maddesi ile yeni Tapu Sicil Tüzüğünün “İrtifak hakları ve taşınmaz yükünün tescili” başlıklı 30. maddesi gereğince kütük sayfasında ayrılan özel sütununa tesciline karar verilmelidir.

Geçit hakkı kurulması davalarında amaç, genel yola bağlantısı olmayan taşınmazların yolla bağlantısının sağlanmasıdır. Bundan dolayı, geçit kurulurken ihtiyaç içinde olan taşınmazdan genel yola ulaşıncaya kadar aradaki bütün taşınmazlar üzerinden ve taşınmazların leh ve aleyhine geçit kurulacak şekilde kesintisiz olarak genel yola bağlanması sağlanmalıdır. Buna uygulamada "Kesintisizlik ilkesi" denilir.

Hükmün hangi hususları kapsayacağı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 297.maddesinde belirtilmiştir. Ayrıca hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.

Bu genel açıklamalardan sonra somut olaya gelince;

Mahkemece, davacıya ait 162 ada 84 parsel sayılı taşınmaz lehine, davalılara ait 162 ada 85 ve 86 parsel sayılı taşınmazlar aleyhine geçit kurulmasına karar verilmişse de, geçidin eni ve boyu açıkça gösterilmeksizin kurulan hüküm infaza elverişli değildir. Geçit eni 3 mt olacak şekilde geçit tesisine karar verilmesi gerekir. Öte yandan, davalılara ödenmesine karar verilen geçit bedelinin miktarının ve davalılara ne şekilde ödeneceğinin hükümde belirtilmemesi ve davacı lehine geçit kurulmasına karar verilmesi de yanlıştır.

Mahkemece, değinilen husular gözardı edilerek yazılı şekilde infaza elverişsiz hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu nedenle hükmün bozulması gerekmiştir.

Kabule göre de; aleyhine geçit kurulmasına karar verilen 162 ada 86 parsel sayılı taşınmaz maliki Ahmet Cevdet Şahin’e ait mirasçılık belgesi temin edilerek, taraf teşkilinin sağlanıp sağlanmadığının denetlenmemesi de doğru değildir.