Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2019/438 K.2019/7399

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 17.05.2013 ve 20.02.2014 gününde verilen dilekçeler ile tapu iptali ve tescil talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; asıl davanın kabulüne, birleştirilen davanın reddine dair verilen 15.10.2015 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili ile davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Asıl ve birleştirilen dava, tapu tahsis belgesine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir. Asıl ve birleştirilen davalarda davacı vekili, müvekkili adına 21.09.1984 tarihli tapu tahsis belgesi düzenlendiğini ileri sürerek 6232 ada 4 parsel sayılı taşınmazın tapusunun iptali ve davacı adına tescil isteğinde bulunmuştur. Davalılar, davanın reddini savunmuşlardır. Mahkemece, asıl davanın kısmen kabulü ile dava konusu taşınmazda 31/157 payın iptali ile davacı adına tesciline, birleştirilen davanın ise reddine karar verilmiştir. Hükmü, asıl davada davalı ... vekili ile davalı ... vekili temyiz etmiştir.

Öncelikle, uyuşmazlığın çözümü için “hak” kavramı hakkında açıklama yapılmasında yarar bulunmaktadır. Bir görüşe göre hak, hukuk düzeninin fertlere tanıdığı irade veya irade kudretidir. Bir başka görüş hakkı, hukuk düzenince korunan menfaat olarak tanımlamıştır. Bir diğer görüş ise hakkı, hukuki ilişki kavramıyla açıklamaktadır.

Bu görüşü savunanlar hakkı, sahibine bu ilişkiye katılan kişi veya kişiler karşısında tanınan bir ayrıcalık veya imtiyazlı bir durum olarak tanımlamışlardır. Dolayısıyla hak, hukuki ilişkinin bir unsuru olup sahibi lehine imtiyazlı bir durum yaratırken, diğer kişiler için de bir kısıtlama, yükümlülük oluşturmaktadır. Hakkın hak sahibine verdiği imtiyaz, diğer kişilere yüklenen davranış yükümlüğünden ibarettir (Eren, F..

Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 14. Baskı, Ankara, 2012,s.46-47).

Haklar konuları ya da nitelikleri temel alınarak çeşitli tasniflere tabi tutulmuştur. “İleri sürülebileceği çevre” bakımından haklar “Mutlak ve nispi haklar” olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

Mutlak haklar sahibine belirli bir mal veya kişi üzerinde geniş tasarruf yetkisi veren ve herkese karşı ileri sürülebilen haklardır. Mutlak hakların neler olduğunu kanun koyucu sınırlı olarak belirlemiştir. Bu nedenle kişiler, yasada öngörülen sınırlı sayıdaki mutlak hak dışında yeni bir mutlak hak yaratamazlar. Mutlak hakların konusu mutlaka maddi ya da gayri maddi mallardır. Maddi mallar üzerindeki mutlak haklara, ayni haklar; maddi olmayan mallar üzerindeki haklara da fikri haklar denir. Ayni haklar mal üzerindeki mutlak iktidar haklarıdır. Diğer bir tanımlama ile ayni haklar bir kimseye bir şey üzerinde doğrudan doğruya hakimiyet sağlayan ve bu sebeple herkese karşı ileri sürülebilen haklardır.

Nispi haklar aynı zamanda kişisel haklar olarak da tanımlanmaktadır. Çünkü bu haklar belirli bir şahsa veya şahıslara karşı ileri sürülebilen haklardır. Kişisel hak, ayni haklarda olduğu gibi, hak sahibinin bir mal üzerinde doğrudan doğruya haiz olduğu bir yetki değil, bir şeyin verilmesini, bir şeyin yapılmasını veya yapılmamasını, yani belirli bir hareket tarzını bir veya birkaç şahıstan isteme hususundaki haktır. Nispi hakların eşya ile olan ilgileri doğrudan doğruya mutlak değil, nispidir (Velidededeoğlu H.V./Esmer, G.: Gayrimenkul Tasarrufları Ve Tapu Sicili Tatbikatı, İstanbul 1956, S.30).

Tapu tahsis belgesine gelince, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 04.12.1996 tarihli ve 1996/14-763-864 sayılı Kararında da belirtildiği gibi, tapu tahsis belgesi bir mülkiyet belgesi olmayıp yalnızca fiili kullanmayı belirleyen ve ilgilisine kişisel hak sağlayan bir zilyetlik belgesidir.

Bu ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında; dosya içeriği ve toplanan delillerden, davalı ...’nun, dava konusu 6232 ada 4 parsel sayılı taşınmazdaki payı Kağıthane Belediyesinin 11.10.1990 tarih ve 1753 sayılı encümen kararı ile satın almak suretiyle malik olduğu anlaşılmıştır. Bu durumda davalı ..., ayni hak niteliğinde olan mülkiyet hakkına sahip olduğundan, davacının çekişme konusu taşınmazda kayda ve mülkiyete dayalı bir hakkının bulunmadığı ve tapu tahsis belgesinin ilgilisine şahsi hak tanıyacağı gözetilmeksizin davacının hakkına üstünlük tanımanın mümkün olmamasına rağmen tescile karar verilmesi doğru görülmemiş, bu sebeple hükmün bozulması gerekmiştir.