Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2020/1168 K.2020/3564

14. Hukuk Dairesi

MAHKEMESİ

Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 25.03.2014 gününde verilen dilekçe ile ortaklığın giderilmesi talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 11.11.2014 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılardan ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşma talebinin reddine karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, ortaklığın giderilmesi isteğine ilişkindir.

Davacılar vekili, 9 adet taşınmaz üzerindeki ortaklığın mümkünse aynen taksim, değilse satılarak giderilmesini istemiştir.

Mahkemece, davanın kabulü ile dava konusu taşınmazların ortaklığının satış suretiyle giderilmesine karar verilmiştir.

Hükmü, davalılardan ... vekili sadece 1663 parsel sayılı taşınmaz yönünden muhtesat iddiasına dayalı olarak temyiz etmiştir.

Paydaşlığın (Ortaklığın) giderilmesi davaları, paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyetine konu taşınır veya taşınmaz mallarda paydaşlar (Ortaklar) arasında mevcut birlikte mülkiyet ilişkisini sona erdirip ferdi mülkiyete geçmeyi sağlayan, iki taraflı, tarafları için benzer sonuçlar doğuran davalardır.

Paydaşlığın giderilmesi davasını paydaşlardan biri veya birkaçı diğer paydaşlara karşı açar. HMK'nin 27. maddesi uyarınca davada bütün paydaşların yer alması zorunludur. Paydaşlardan veya ortaklardan birinin ölümü halinde alınacak mirasçılık belgesine göre mirasçılarının davaya katılmaları sağlandıktan sonra işin esasının incelenmesi gerekir.

Paydaşlığın (Ortaklığın) satış yoluyla giderilmesi halinde dava konusu taşınmaz üzerinde bina, ağaç v.s. gibi bütünleyici parçalar (Muhdesat) varsa bunların arzla birlikte satılması gerekir.

Ancak muhdesatın bir kısım paydaşlara (Ortaklara) ait olduğu konusunda tapuda şerh varsa veya bu hususta bütün paydaşlar ittifak ediyorlarsa ve muhdesat arzın değerinde bir artış meydana getiriyorsa bu artışın belirlenmesi için dava tarihi itibariyle arzın ve muhdesatın değerleri ayrı ayrı tespit edilir. Belirlenen bu değerler toplanarak taşınmazın tüm değeri bulunur.

Bulunan bu değerin ne kadarının arza ne kadarının muhdesata isabet ettiği yüzdelik (%...) oran kurulmak suretiyle belirlenir. Satış sonunda elde edilecek bedelin bölüştürülmesi de bu oranlar esas alınarak yapılır. Muhdesata isabet eden kısım muhdesat sahibi paydaşa, geri kalan bedel ise payları oranında paydaşlara (Ortaklara) dağıtılır.

Somut olaya gelince;

1) Temyize konu 1663 parsel (Yeni 121 ada 8 parsel) sayılı taşınmazda paydaş olan ... oğlu ...’ın davada taraf olmadığı anlaşılmıştır. Taraf teşkili kamu düzenine ilişkin olup re’sen yargılamanın her aşamasında göz önünde bulundurulması gerekir. Savunma hakkı, Anayasanın 36. maddesi ile güvence altına alınmış olup, 6100 sayılı HMK’nin 27. maddesinde de “Hukuki dinlenilme hakkı” başlığı altında ayrıca düzenlenmiştir.

Hakim, tarafları dinlemeden veya iddia ve savunmalarını bildirmeleri için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez. Buna göre hakim iddia ve savunma haklarını kullanabilmeleri için tarafları duruşmaya çağırmak zorundadır....’ın sağ ise kendisinin ölü ise mirasçılık belgesiyle tespit edilmesi gereken mirasçılarının davaya dahil edilmesi gerekirken eksik taraf teşkili ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.

2) Davalı ..., temyize konu 1663 parsel (Yeni 121 ada 8 parsel) sayılı taşınmazda kendisine ait muhtesat bulunduğunu ancak bilirkişi raporları kendisine tebliğ edilmediği için itirazda bulunma imkanı verilmediğini belirtmiştir. Mahkemece davalı tarafından muhdesata ilişkin çıkarılan çekişme giderilmeden dava esastan sonuçlandırılmıştır. Bu durumda mahkemece 6100 sayılı HMK'nın 165. maddesi gereğince usulüne uygun süre verilmeli, verilen süre içerisinde dava açılırsa sonucu beklenmeli, açılmaz ise o konuda uyuşmazlık yokmuş gibi davaya devam edilmelidir. Muhdesat iddiası nazara alınmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu nedenle kararın bozulması gerekmiştir.