Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2020/3407 K.2021/613

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 02.06.2015 gününde verilen dilekçe ile mirasın reddinin iptali talebi üzerine bozma ilamına uyularak yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 27.02.2020 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 618. maddesinde düzenlenen mirasın reddinin iptali istemine ilişkindir.

Davacı vekili, davacı idarenin hesaplarındaki paraların davalıların murisi ... tarafından kendi hesaplarına aktarılarak idareyi zarara uğrattığını, murisin 07.02.2012 tarihinde öldüğünü, davacı idare tarafından bu zararın ... A.Ş. ve mirasçı davalılardan tahsili amacıyla İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde alacak davası açıldığını, davalıların murisinin hesabında bulunan 89.000,00 TL'nin mirasçılar tarafından alındığını, davalıların ret süresi dolmadan terekenin kabulü yolunda işlem yaptıklarını, bu nedenle davalıların mirasın reddi yoluyla sorumluluktan kurtulamayacaklarını ileri sürerek mirasın reddine ilişkin İzmir 11. Sulh Hukuk Mahkemesinin 03/05/2012 tarih 2012/650-275 E. K sayılı kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davalıların bankadan aldıkları paranın murise babası tarafından gönderildiğini, bu yöndeki itirazlarının dikkate alınarak murisin banka hesabındaki 89.000,00 TL'lik kısım üzerindeki tedbirin kalktığını, murisin babasının hesabına iade edildiğini, paranın ölenin mal varlığı ile ilgisinin bulunmadığını, TMK 610/2. maddesinin bu davada uygulama yerinin bulunmadığını belirtip davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece, davanın süresinde açılmaması sebebiyle reddine karar verilmiştir

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin, 24.01.2018 tarih 2016/8671 Esas, 2018/660 Karar sayılı ilamı ile, "talep hakkında karar verilebilmesi için mirasbırakanın ölüm anında ödemeden aczinin tespit edilmesinin gerektiği, mirasbırakanın ödemeden aczinin ölüm tarihi itibariyle terekesinin aktif ve pasifini belirlemek suretiyle olacağı, mirasbırakanın tüm taşınır ve taşınmaz mallarının ilgili yerlerden sorularak, malvarlığı değerlerinin tespit edilmesi,

mirasbırakanın borcunu karşılayabilecek yeterlilikte olup olmadığının ve reddeden mirasçılara kazandırma yapılıp yapılmadığının belirlenmesi ve mirasçıların, mirasbırakanın ölümünden evvelki beş yıl içinde mirasbırakandan sağlar arası tasarrufla almış oldukları ve mirasın paylaşılmasında geri vermekle yükümlü oldukları değerler de belirlenip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesinin doğru görülmediği" gerekçeleri ile bozulmasına karar verilmiştir.

Bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir. Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.

Davacı, davalıların murisinin alacaklısıdır. Kanun koyucu murisin alacaklılarına mirasçıların mirası ret hakkından mahrum olduklarının tespiti davası açma imkanı tanımıştır. Ödemeden aciz bir murisin mirasını reddeden mirasçılar, onun alacaklarına karşı ölümünden önceki beş yıl içinde ondan almış oldukları ve mirasın paylaşılmasında geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde sorumlu olurlar (TMK m. 618 f.I).

Murisin alacaklılarının korunması belirtilen koşulların gerçekleşmesine bağlıdır. Bunun için; miras açılmış olmalı, ödemeden aciz bir muris bulunmalı, miras süresinde reddedilmelidir. Reddeden mirasçıya kazandırma yapılmış olmalıdır. Mirasın kayıtsız şartsız reddi kararının iptali davalı tüm mirasçılara yöneltilmelidir. Bu konuda açılacak dava herhangi bir süreye tabi değildir. Mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli olabileceği gibi resmen tespit edilmiş olabilir.

Borç, mirasbırakana ait olmalıdır. Miras bırakanın ödemeden aczi her türlü delille ispatlanabilir. İspat yükü davacıdadır. Miras, mirasbırakanın ölümüyle açılır. Mirasbırakanın sağlığında yapmış olduğu mirasla ilgili kazandırmalar ve paylaştırmalar, terekenin ölüm anındaki durumuna göre değerlendirilir (TMK m 575).

Somut olaya gelince; mahkemece, murisin hesabında bulunan ve babası ... tarafından gönderildiği tespit edilen 89.000,00 TL'nin mirasçılara ödenmesinin askeri mahkeme kararına dayalı olarak yapılmış olması nedeni ile, mirasın paylaşılmasında geri vermekle yükümlü değer olmadığı kabul edilerek, davanın reddine karar verilmiştir. Ancak, tereke borca batık olmasına rağmen Türk Medeni Kanununun 610/2. maddesinde açıklandığı şekilde tereke işlemlerine karışan, tereke mallarını gizleyen veya kendine maleden mirasçı, mirası reddedemez.

Ege Ordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 01/02/2011 tarihli 2012/35 sayılı el koyma kararı ile muris ...’ün hesaplarında bulunan 204.971.00 TL'ye bloke konulmuş, el koyma kararına yapılan itiraz üzerine Hava Kuvvetleri Komutanlığı Hava Eğitim Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 17.2.2012 tarih 2012/80 müteferrik sayılı kararı ile murisin hesabında bulunan paranın 89.000,00 TL'sinin babası ... tarafından 13/01/2012 tarihinde EFT ile gönderildiği tespit edilerek bu kısım üzerindeki el koymanın kaldırılmasına karar verilmiş, davalı mirasçılar da bu parayı 16.03.2012 tarihinde almışlardır.

Askeri mahkemenin el koyma kararı ve el koyma kararının kaldırılması kararları murisin hesabındaki paranın suç unsuru olup olmadığı ile ilgili kararlardır. El koyma kararının kaldırılması ile tasarruf edebilme imkanı doğar, el koyma kararının kaldırılmasından sonra mirasçılar kendi iradeleri ile murisin hesabındaki 89.000,00TL’yi alarak, 16.03.2012 tarihinde verdikleri veraset ve intikal vergi beyannamesinde intikal eden menkul mal olarak bu değeri göstermişlerdir.

Mahkemece, davalıların murisi ...’ün hesabında bulunan 204.971.00 TL'den el koyma kararı kaldırılmış kısım olan 89.000,00 TL'sinin mirası reddeden mirasçılar tarafından alınarak mal edinildiğinden terekenin benimsendiği kabul edilerek, davanın kabulü ile mirasın reddinin iptaline karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeler ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenlerle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.