Yargıtay 15. Ceza Dairesi E.2012/7553 K.2014/572

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için. Failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır.

Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

Ticarî faaliyeti meslek olarak icra eden kişilerin, güvenilirliğini sağlamak amacıyla, bu suçun, tacir (kişisel olarak ticaretle uğraşan kimseler) veya şirket yöneticisi olan yada şirket adına hareket eden kişilerin ticarî faaliyetleri sırasında işlenmesi, TCK'nın 158/1-h bendinde nitelikli hâl kabul edilmiştir. Bu kavramlar Türk Ticaret Kanunun ilgili hükümlerine göre belirlenecektir. Türk Ticaret Kanunu'nun 14. maddesinde; Tacir, kişisel durumları ya da yaptığı işlerin niteliği nedeniyle yahut meslek ve görevleri dolayısıyla, kanundan veya bir yargı kararından doğan bir yasağa aykırı bir şekilde ya da başka bir kişinin veya resmî bir makamın iznine gerek olmasına rağmen izin veya onay almadan bir ticari işletmeyi işleten kişi de tacir sayılır.“

denilmektedir. Ticaret şirketleri, aynı yasanın 124. maddesinde, Ticaret şirketleri; kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibarettir. Bu Kanunda, kollektif ile komandit şirket şahıs; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket sermaye şirketi sayılır” şeklinde tanımlanmıştır. Kooperatif yöneticilerinin, kooperatifin faaliyeti kapsamında, dolandırıcılık suçunu işlemeleri de nitelikli hâl, kabul edilmiştir.

Üye sayısı dolmasına rağmen, üyeliğe kabulün devamından bahsederek üye kayıt edilmiş gibi kişinin parasının alınması bu suç tipine örnek gösterilebilir. Kooperatif yöneticilerinin kimler olduğu 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 55 ve devamı maddelerinde tanımlanmıştır. Buna göre. Yönetim Kurulu, kanun ve ana sözleşme hükümleri içinde kooperatifin faaliyetini yöneten ve onu temsil eden icra organıdır. Yönetim Kurulu en az üç üyeden kurulur.

Bunların ve yedeklerinin kooperatif ortağı olmaları şarttır. Yönetim Kurulu üyeliğine seçilen tüzel kişiler, temsilcilerinin isimlerini kooperatife bildirir. Bu suçun oluşabilmesi için, tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin dolandırıcılık suçunu ticari faaliyetleri sırasında işlemiş olmaları gerekir.

Keza, kooperatif yöneticilerinin bu nitelikli halden cezalandırılabilmeleri için suçun kooperatifin faaliyeti kapsamında, işlenmesi gereklidir. Bu suçun faili tacir veya şirket yöneticisi yada şirket adına hareket eden kişi yada kooperatif yöneticisi olabilir.

Güveni kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için; failin bir malın zilyedi olması, malın iade edilmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere faile rızayla tevdi ve teslim edilmesi, failin kendisine verilen malı, veriliş gayesinin dışında, zilyedi olduğu malda malikmiş gibi satması, rehnetmesi tüketmesi, değiştirmesi veya bozması ve benzeri şekillerde tasarrufta bulunması ya da devir olgusunu inkar etmesi şeklinde, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir.

... Otomotiv Ticaret Limited Şirketinin sahibi olan katılan ...'ün, 31 K 2399 plakalı aracını kiralama sözleşmesine istinaden sanıklara geçici süreliğine kullanılmak üzere teslim ettiği, sanıkların, bir süre kullandıkları söz konusu aracı, belirlenen kiralama süresinin sonunda iade etmeyip, zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunarak diğer katılan ...'a satış sözleşmesi ile satmak suretiyle haksız menfaat temin ettiklerinin iddia edildiği olayda;

Oluşa, sanıkların savunmalarına, katılanların aşamalardaki beyanlarına, 23.06.2009 tarihli araç kiralama sözleşmesine, araç satış mukavelesine, vergi dairesi müdürlüklerinin yazılarına, tanıkların anlatımlarına ve tüm dosya kapsamına göre; ...

Otomotiv Ticaret Limited Şirketinin sahibi olan katılan ...'ün, ...plakalı aracını 23.06.2009 tarihli kiralama sözleşmesine istinaden sanıklara geçici süreliğine kullanılmak üzere teslim ettiği, Hatay ilinde ...Otomotiv isimli iş yerleri bulunan ve otomobil ticareti ile uğraştıkları belirlenen sanıkların, bir süre kullandıkları söz konusu aracı, diğer katılan ...'a satış sözleşmesi ile satmaları şeklinde gerçekleştirdikleri sabit görülen eylemlerinin güveni kötüye kullanma ve tacir olan kişilerin dolandırıcılığı suçlarını oluşturduğuna yönelik mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiş,

dolandırıcılık eyleminde TCK'nın 158/1-h uygulamasında son fıkranın uygulanamıyacağının gözetilmemesi mahkeminin gerekçe göstererek alt sınırdan uzaklaştığını belirlemesi karşısında sonuca etkili görülmemiştir.