Yargıtay 15. Ceza Dairesi E.2013/6226 K.2014/21811

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için;

Failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı,sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçu, TCK’nın 158/1-f maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin gerekçesinde de; “Dolandırıcılık suçunun, bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi de, birinci fıkranın (f) bendinde bu suçun bir nitelikli unsuru olarak kabul edilmiştir. Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının, özellikle bu kurum ve kuruluşları temsil edenlerin, kurum ve kuruluşları adına hareket eden kişilerin, başkalarını kolaylıkla aldatabilmeleri bir güven kurumu olan bu kuruma güvenin sarsılması bu kurumların araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçunu, nitelikli hâl saymıştır.

Bilişim sisteminin aldatılmasından söz edilemeyeceği için, ancak bu sistemin araç olarak kullanılarak bir insanın aldatılması yani dolandırılması halinde bu bendin uygulanması mümkündür. Aksi Halde yani sisteme girilerek bir kişi aldatılmayıp sistemden yararlanılarak çıkar sağlanmışsa bilişim suçu veya bilişim sistemi kullanılmak suretiyle hırsızlık suçunun oluşması söz konusu olacaktır.

Bilişim sisteminden maksat, verileri toplayıp, yerleştirdikten sonra bunları otomatik işlemlere tâbi tutma olanağını veren manyetik sistemlerdir. Günümüzde bilişim sistemleri ile sesli-görüntülü haberleşme, elektronik imzanın kabulü,yeni ticari ilişkiler, internet bankacılığı hizmeti ile para transferleri ve bunlar gibi pek çok yenilik toplumsal hayata girmiş, bilişim gerek iş gerekse günlük hayatta vazgeçilemeyecek kadar önemli bir noktaya ulaşmış, bilişim teknolojileri daha hızlı ve ucuz bir nitelik arz etmesi nedeniyle,klasik yöntemlere nazaran daha fazla tercih edilir duruma gelmiştir. Bu sistemlerin güvenle kullanılması, aynı anda hızlı ve kolayca birçok kişi tarafından ulaşılması ve diğer taraftaki failin kontrol imkanını azaltması nedeniyle nitelikli hal sayılmıştır.

Banka ya da kredi kurumlarının araç olarak kullanıldığından söz edilebilmesi için,dolandırıcılık fiili gerçekleştirilirken bankaların olağan faaliyetlerinden ya da bu faaliyeti yürüten sujelerden hileli araçlar kullanılarak yararlanılması veya banka ve kredi kurumlarının olağan faaliyetleri nedeniyle üretmiş oldukları maddi varlıkların suçta araç olarak kullanılarak haksız çıkarın elde edilmesi gerekir. Bankaların,ödeme aracı olarak kullanılması halinde bu fıkra uygulanamayacaktır.

Ticarî faaliyeti meslek olarak icra eden kişilerin,güvenilirliğini sağlamak amacıyla,bu suçun,tacir (kişisel olarak ticaretle uğraşan kimseler) veya şirket yöneticisi olan yada şirket adına hareket eden kişilerin ticarî faaliyetleri sırasında işlenmesi,TCK'nın 158/1-h bendinde nitelikli hâl kabul edilmiştir.Bu kavramlar Türk Ticaret Kanunun ilgili hükümlerine göre belirlenecektir.

Türk Ticaret Kanunun Madde 14 de,Tacir;

"(1) Kişisel durumları ya da yaptığı işlerin niteliği nedeniyle yahut meslek ve görevleri dolayısıyla, kanundan veya bir yargı kararından doğan bir yasağa aykırı bir şekilde ya da başka bir kişinin veya resmî bir makamın iznine gerek olmasına rağmen izin veya onay almadan bir ticari işletmeyi işleten kişi de tacir sayılır. “denilmektedir.

Ticaret şirketleri,aynı yasanın Madde 124 de

”(1)Ticaret şirketleri; kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibarettir.

(2)Bu Kanunda, kollektif ile komandit şirket şahıs; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket sermaye şirketi sayılır” şeklinde tanımlanmıştır.

Kooperatif yöneticilerinin,kooperatifin faaliyeti kapsamında, dolandırıcılık suçunu işlemeleri de nitelikli hâl, kabul

edilmiştir. Üye sayısı dolmasına rağmen, üyeliğe kabulün devamından bahsederek üye kayıt edilmiş gibi kişinin parasının alınması bu suç tipine örnek gösterilebilir. Kooperatif yöneticilerinin kimler olduğu 1163 sayılı Kooperatifler kanunun 55 ve devamı maddelerinde tanımlanmıştır. Madde 55 - Yönetim Kurulu, kanun ve anasözleşme hükümleri içinde kooperatifin faaliyetini yöneten ve onu temsil eden icra organıdır.Yönetim Kurulu en az üç üyeden kurulur. Bunların ve yedeklerinin kooperatif ortağı olmaları şarttır.Yönetim Kurulu üyeliğine seçilen tüzel kişiler, temsilcilerinin isimlerini kooperatife bildirir.

Bu suçun oluşabilmesi için,Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin dolandırıcılık suçunu ticari faaliyetleri sırasında işlemiş olmaları gerekir.Keza, kooperatif yöneticilerinin bu nitelikli halden cezalandırılabilmeleri için suçun kooperatifin faaliyeti kapsamında, işlenmesi gereklidir.Bu suçun faili tacir veya şirket yöneticisi yada şirket adına hareket eden kişi yada kooperatif yöneticisi olabilir.

Somut olayda; sanıkların ... da faaliyet gösteren ...San.ve Tic. Anonim Şti'nin ortağı ve yetkilileri olduğu, şirketin faaliyetine konu yemek işini yapabilmek amacıyla katılana ait.... Tic. Ltd. Şti'n den üzere sebze ve meyve satın aldıkları, bu alışveriş karşılığında ...

Ticaret AŞ'nin şirket müdürü olan sanık ... tarafından, şirketin Türk Ekonomi Bankası A.Ş. ... şubesinin 20.10.2008 keşide tarihli, 30.000.00 TL. miktarlı, 01.11.2008 keşide tarihli, 36.975.00 TL miktarlı 2 adet çeki ile Finansbank A.Ş. ... şubesinin 30.09.2008 keşide tarihli, 2.630.00 TL miktarlı bir adet çekini keşide edilerek verildiği, katılan şirket yetkilileri tarafından kanuni süresi içerisinde çeklerin tahsili için bankaya ibraz edildiğinde, sanıklar tarafından Türk Ticaret Kanununun 711/3 maddesi uyarınca çeklerin ellerinden rızaları hilafına çıktığı iddia edilerek bankaya ödemeden men talimatının verildiğinin öğrenildiği,

bu nedenle katılan şirketin sattığı ürünler karşılığında hakkı olan parayı alamadığı ve mağdur olduğu, sanıkların keşide ettikleri bütün çeklerle ilgili ödemeden men talimatı verildikten sonra, Samsun Asliye Ticaret Mahkemesinden iflasın ertelemesini talep ettikleri ve Samsun Asliyet Ticaret Mahkemesi tarafından 21.11.2008 tarihinde iflasın ertelenmesine karar verildiği,

sanıkların Türk Ticaret Kanununca tanınan hak ve yetkiyi kötüye kullanarak rızası hilafına elinden çıkmayan çeklerle ilgili sırf ödemeden kurtulmak amacıyla ödemeden men talimatı verdikleri, bu nedenle katılan şirketin mağduriyetine neden oldukları iddia edilen olayda, sanıkların eylemleri, taraflar arasındaki alışverişler sonrasında ortaya çıkan sebeplere dayanmakta olup sanıkların iddianameye konu eylemlerinin çekleri ödemekten kaçınma iradesi olarak anlaşıldığı,

çeklerin rızası hilafına ellerinden çıktığını beyan ederek bankaya ödemeden men talimatı vermesi şeklindeki eylemleri hukuki sonuç doğurmaya elverişli olmayan bir beyan olup, kayıp çeklerin iptaline ilişkin yasal düzenleme Türk Ticaret Kanununda hükme bağlanmış olduğu, dolayısı ile sanıkların bankaya yönelik ödemeden men talimatı hukuki bir sonuç doğurmadığından sanıkların eylemlerinin bedeli ödenmeyen çekler nedeniyle karşılıksız çek suçunu oluşturduğu, dolandırıcılık suçunun unsurları gerçekleşmediğinden anlaşılmakla mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir,