Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2005/7751 K.2006/2847

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı-k.davacı ... vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış eksiklik nedeniyle mahalline iade edilen dosya ikmal edildikten sonra gelmiş olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, Borçlar Yasasının 355 ve devamı maddelerinde tanımlanan eser sözleşmesinin bir türünü oluşturan düzenleme şeklinde taşınmaz satış vaadi ve daire karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptali tescil, olmadığı takdirde sözleşme dahilindeki işlerden dolayı 235311552000 TL sözleşme harici işler için 138.949.568.000 TL olmak üzere toplam 374.261.120.000 TL maddi giderim, karşı dava ise masraf ve kâr kaybı alacak istemine ilişkindir.

Yerel mahkemede görülen davanın yapılan yargılaması sonucunda davanın kabulüne karşı davanın reddine karar verilmiş hüküm davalı tarafça temyiz olunmuştur.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı ve karşı davalı arsa malikinin sair temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

2-Eser sözleşmeleri taraflara karşılıklı haklar ve borçlar yükleyen bir iş görme aktidir. Yüklenici eseri teknik ve sanatsal ilkelere ve amaca uygun olarak imal edip iş sahibine teslim etmekle iş sahibi de teslim aldığı eserin bedelini ödemekle mükelleftirler. Kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde yüklenicinin edimi inşaatı

YS

./..

s.2

15 H.D.

2005/7751

2006/2847

sözleşmeye, plan ve projesine, fen ve sanat kurallarına uygun olarak imal edip arsa sahibine teslim etmek arsa sahibinin karşı edimi de teslim aldığı inşaata karşılık tapuda pay devrini sağlamaktır. Burada sözü edilen bedel tapuda devri yapılan arsa payı olmaktadır. Bu haliyle bir tarafta inşaat sözleşmesi diğer tarafta tapu memuru huzurunda yapılan arsa payı devrini içeren resmi sözleşme bulunmakta olup, anılan niteliği itibariyle karma bir akit söz konusudur.

Dava konusu somut olayda ...’de kayıtlı taşınmaz arsa davalı ...’e aittir. Bu yere inşaat yapılması için davalı arsa maliki ile davacının babası dava dışı ... anlaşmışlar aralarında Marmaris 1.Noterliğinde 17.03.1993 tarih 03536 nolu düzenleme şeklinde gayrimenkul satış vaadi ve daire karşılığı inşaat sözleşmesi yapılmıştır. Yüklenici ... işe başlamış ancak ekonomik durumunun bozulması nedeniyle terk etmiş bunun üzerine ...’nın oğlu davacı ... ile Marmaris 1.Noterliğinde 10.04.1994 tarih 14197 sayılı sözleşme yapılmıştır. Bu sözleşme de önceki sözleşmede yer alan koşulları aynen taşımakta olup arsaya 20 adet villa inşa olunacağı, paylaşımın %50 olup işin 30.04.1996 günü iskan raporu alınmış bir şekilde anahtar teslimi yapılacağı kararlaştırılmıştır.

Yüklenici sözleşme gereği inşaatın yapımına başlamış edimini kısmen ifa etmiş ancak ekonomik krizi gerekçe göstererek işi tamamlamadan bırakmıştır. Burada asıl önem arzeden husus yüklenicinin eseri sözleşme kapsamı ve sözleşme harici olmak üzere toplamda yüzde kaç oranında inşa ettiği sonuçta ne kadar bedele hak kazandığı karşılığında kaç adet bağımsız bölüm aldığı konularına ilişkin olup uyuşmazlığın temeli bu noktalarda toplanmaktadır.

Sözleşmedeki paylaşım şekline göre B blok 1-2, C blok 1-2-3, D blok 1-2, F blok 1-2, G blok 1 nolu villalar davacı yükleniciye, A blok 1-2 I blok 1-2 H blok 1-2 G blok 1 E blok 1-2-3 nolu villalar davalı arsa sahibine isabet etmektedir.

İnşaatın temel su basmanı yapıldıktan sonra davacı yükleniciye düşen F blok 1-2 nolu ve G blok 1 nolu villalar davalı tarafından davacı yükleniciye verilmiş yüklenici de dava dışı olan 3.kişilere satmıştır. Buna göre tapuda devir işlemi de gerçekleşmiştir. Bu üç villanın davacı tarafından satıldığını her iki taraf da kabul etmiştir. Bu konuda uyuşmazlık yoktur.

...

./..

s.3

15 H.D.

2005/7751

2006/2847

Yüklenicinin ekonomik yönden sorun yaşaması nedeniyle inşaatın yürütülmesinde oldukça güçlük çekilmiştir. Bunun üzerine yükleniciye ait B blok 1-2 nolu villalar 23.2.1995 tarihinde ... D blok 1 nolu villa 9.3.1999 tarihinde ... ve ...’a C blok 1 nolu villa 10.01.1996 tarihinde ...’a satılmış buradan elde edilen paralarla inşaatın bir müddet daha devamı sağlanmıştır. Bu süreçte arsa maliki olarak davalı ... te davacı yükleniciyle birlikte hareket etmiş ona yardımcı olmuştur. Bu durumda davacının almış olduğu villa sayısı 7’ye ulaştığı halde yine edim ifa olunmamış iş yarıda kalmıştır. Açıklanan bu olguları tanık sözleri ve defter kayıtları da doğrulamıştır.

Davacı yanın istemi üzerine Marmaris Asliye Hukuk Mahkemesinin 1997/272-272 değişik iş sayılı dosyasında 24.09.1997 günü yapılan tesbitte arsa maliklerine ait dairelerin tamamlanması için 22.225.000.000 TL daha gerekli olduğu, yapılan imalât tutarının 19.700.000.000 TL miktarında bulunduğu keza yükleniciye ait C blok 2-3 D blok 2 nolu villaların imalât tutarının 7.800.000.000 TL olduğu tesbit edilmiş diğer villaların durumu saptanmamıştır.

Marmaris Sulh Hukuk Mahkemesinin 1998/211 esas sayılı dava dosyasında yüklenici tarafından 7 adet villanın tescili ve müdahelenin önlenmesi davası açılmış arsa maliki de yine aynı mahkemede 1998/244 esasta görülen aktin feshi davasını açmış her iki dava dosyası birleştirilerek görülmüş görevsizlikle Asliye Hukuk Mahkemesine intikal etmiş ve 2000/194 esas numarasını almıştır.

Anılan dava dosyasında yapılan yargılama sonucunda davacı yüklenicinin açtığı davanın açılmamış sayılmasına davalı arsa malikinin açtığı davanın kabulü ile sözleşmenin temerrüt nedeniyle feshine karar verilmiş ve 25.05.2001 günü kesinleşmiştir. Davacı yüklenicinin talebi üzerine Marmaris Asliye Hukuk Mahkemesinin 1997/376-379 D.iş. sayılı dosyasında 05.12.1997 günü yapılan tesbitte ilk satılan üç daire haricindeki 17 daire yönünden yapılan imalat miktarı belirlenmiştir.

Olayların gelişimi itibariyle yüklenicinin 24.09.1997 ve 05.12.1997 tesbit tarihlerinden sonra inşaata devam etmediği bundan sonraki imalâtın arsa maliki ve bağımsız bölüm satın alan 3.kişilerce yapıldığı anlaşılmaktadır. O halde inşaat seviyesinin bu tesbitlerde elde edilen veriler itibariyle belirlenip yüklenicinin imalât tutarı belirlenmelidir. Ancak 24.09.1997 tarihinde yapılan tesbitte arsa maliklerine ait villalarla yükleniciye isabet

YS

./.. s.4 15 H.D. 2005/7751 2006/2847 eden 3 adet villanın imalât durumu 05.12.1997 günü yapılan tesbitte 17 adet villanın inşa hali saptanmış işin bütünü nazara alınmamıştır. Oysa işin tamamı 20 adet villa olup buna göre değerlendirme yapılıp imalâtın gerçekleşme miktarı hesaplanmalı ve sözleşme dahilindeki işler ve sözleşme harici yapılan işler gözetilip inşaat seviyesi saptanmalı idi. Tüm bu yönler gözetilmeden sebepsiz zenginleşme hükümleri de dikkate alınarak hesap yapılıp sonuca gidilmesi doğru olmamıştır.

O halde mahkemece yapılması gereken iş, tapunun tüm ... gittileri bağımsız bölümlerin satışı ile ilgili dayanağı resmi senet örnekleri de getirtilip iki inşaat mühendisi teknik bilirkişi hukuki yorum ve nitelendirmede yardımcı olmak üzere birde hukukçu bilirkişi tayin edilerek gerektiğinde yerinde keşif da yapılıp 24.09.1997 ve 05.12.1997 tarihlerinde yapılan tesbitlerde elde edilen bulgular ve tüm dosya içeriği kağıtlar da nazara alınarak gerekli uygulama araştırma ve inceleme yapılmalı,

yüklenicinin sözleşme dahili ve sözleşme harici yaptığı tüm imalât tutarı buna göre inşaat seviyesi ve bedele hak kazandığı bağımsız bölüm sayısı hesaplamalı keza yüklenicinin sattığı 7 adet villanın mahsubu yapılarak varsa kalan bağımsız bölümün feshin kesinleştiği tarih itibariyle değeri saptanıp her türlü tereddüt ve kuşkudan uzak bir şekilde sonucu dairesinde karar verilmelidir.

Açıklanan olgular gözden uzak tutularak eksik araştırma ve inceleme neticesi davanın kabulüne karar verilmesi isabetli olmamış kararın bozulması gerekmiştir. Kabule göre de 374.261.120,000 TL maddi giderimin 04.06.2001 tarihinden itibaren işleyerek reeskont faiziyle birlikte tahsiline karar verilmişse de ana dava dosyasında 325.000.000.000 TL birleştirilen dava dosyasında 49.261.120.000 TL talep edildiği, anılan miktarlara her davanın açıldığı tarihte temerrüdün oluştuğu gözetilerek faiz uygulaması gerekirken alacağın tamamına ilk dava tarihinden itibaren faiz tatbiki isabetli olmamış bozma nedeni sayılmıştır.

...