Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2006/2457 K.2007/4149

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı ... İskan Bakanlığı ile müdahil Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, Özel 9-D poz no’lu betonarme eleman 20’lik nervürlü demir filizi ekilmesi imalâtının belirlenen 28.986.388 TL./adet birim fiyatı üzerinden (1) nolu hakedişte yapılan ödemenin (2) nolu hakedişte fiyatın 8.133.400 TL./adet olarak değiştirilmesi sonucu (2), (3) ve (4) nolu hakedişlerde eksik ödenen bedelin 2003 yılı fiyatlarıyla tutarı 1.155.073.726.800 TL’nin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsili istemine ilişkindir.

Davalı vekili, sözleşme eki 1.keşif özetinde ve onaylı analizde, Özel 9-D poz nolu imalâtın 2001 yılı birim fiyatının 4.753.378 TL./adet olarak belirlendiğini, 2002 yılı fiyatının 8.183.400 TL./adet olması gerekirken sehven 28.986.388 TL./adet hesaplandığını, bu nedenle de fazla ödemenin kesildiğini belirterek davanın reddini savunmuş, birleşen davasında, fazla ödemenin kesinti tarihine kadar tahakkuk eden 12.278.679.635 TL. faizi ve betonarme demir metrajındaki 490.073.016 TL. fazla ödemenin tahsiline karar verilmesi istenilmiştir.

Mahkemece asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiş, karar davalı ... fer'i müdahil vekillerince temyiz edilmiştir.

... Kız Öğrenci Yurdu’nun güçlendirme inşaatına ilişkin 17.04.2002 tarihli sözleşmenin 1.keşif özetine esas yeni fiyat analizinde Özel 9-D Betonarme eleman 20’lik nervürlü demir filizi ekimi imalâtının 2001 yılı fiyatı 4.753.378 TL. belirlenmiş 2002 yılı fiyatı 26.07.2002 tarihli tutanakta 28.986.388 TL. hesaplanıp, onaylanmıştır. (1) nolu hak edişte bu fiyattan ödeme yapılmış, 10.09.2002 tarihli (2) nolu hak edişte Özel 9-D pozu 8.143.400 TL’ye düşürülmüştür. Taraflar arasındaki uyuşmazlık Özel 9-D pozunun 2002 yılı fiyatının nasıl hesaplanacağı konusundadır. İş sahibi davalı analizdeki delik açma kapama kalemindeki 0,20 katsayısı dikkate alındığında 8.183.400 TL. olması gereken fiyatın yanlışlıkla 28.986.388 TL./adet bulunduğunu bunun da fahiş olduğunu savunmaktadır.

Gerçekten 2001-2002 yılı arasındaki karne katsayısındaki artışın 1.65 olduğu gözetildiğinde yaklaşık yedi kat artışın dayanağı anlaşılmış değildir. 2002 yılı emsallerine göre de fahiş farkın varlığı ortadadır. Alınan bilirkişi raporlarında da farkın nedeni açıkça anlatılıp emsalleriyle karşılaştırma yapılarak izah edilmiş değildir. Öte yandan sözleşmenin 8/E maddesince, imalâtta artış veya eksiliş tesbiti halinde hangi yılda yapıldığına bakılmaksızın geçici kabul itibar tarihini geçmemek üzere artış ve eksilişin kesinleştiği yıl fiyatlarıyla değerlendirilecektir. Davaya konu işte artışın 10.09.2002 tarihli (2) nolu hak edişte ortaya çıkmasına göre 2002 yılı fiyatı yerine tüm imalât 2003 yılında yapılmışcasına 2003 yılı fiyatlarıyla hesap yapılması da sözleşmeye aykırı olmuştur.

O halde mahkemesince yapılması gereken iş, yeniden oluşturulacak uzman bilirkişilere (yorumda yardımcı biri hukukçu olmak üzere) dosya incelettirilmek, Özel 9-D pozunun 2001 yılı keşif bedeline göre 2002 yılı uygulama fiyatı, denetime elverişli, nedenleri açıklanmak ve emsalleriyle karşılaştırma yapılmak suretiyle saptanmak, sözleşmenin 8. madde hükmü gözetilerek davacının alacağı bulunmak, sonucuna uygun hüküm kurmaktan ibarettir. Bu hususlar üzerinde durulmadan yetersiz bilirkişi raporuyla bağlı kalınarak karar verilmesi doğru olmamış, bozulması uygun bulunmuştur.