Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2006/3038 K.2007/3994

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki taraf vekillerince istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacının temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Davalı tarafın temyiz itirazlarının incelenmesine gelince: Yanlar arasında “... ... Stadı Trübün Kapama İnşaatı” işi için 25.08.1998; “... Stadı Kale Arkası... Kafes Sistemi Çatı Kapama 2. Kısım İnşaatı” ile ilgili 14.12.1998; “... Stadı Kale arkası... Kafes Sistemi Çatı 3. Kısım inşaatı” işi hakkında 31.12.1998; “... Stadı Kale Arkası... Kafes Sistemi Çatı Kapama İnşaatı” işi için 25.05.1999; yine “... Stadı Kale arkası... Kafes Sistemi 2.... İnşaatı” hakkında 18.06.1999 tarihli sözleşmeler yapılmıştır.

Davacı, davasında davalı Genel Müdürlükçe teşkil edilen emanet komisyonu tarafından kendisine ihale edilen beş kısımdan ibaret olan işin (3.) kısmını 1998 yılında; (2) kısmını ise 1999 yılında yaparak yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve davalıya teslim ettiğini, diğer yandan önceki işlerle bir bütünlük arzeden zorunlu ve faydalı işlerin de yapılıp teslim edildiğini ve bu işlerin ve bedellerinin, davalının kontrol mühendisi olan ... ile birlikte düzenlenen “... ... Stadı... Kafes Sistem Çatı Yapılması Ödenen ve Geriye Kalan İmalatlara Ait Tespit Tutanağı” başlıklı belgede gösterildiğini; ancak bedelinin ödenmediğini ileri sürerek, belirtilen bu belgede gösterilen işlerin bedeli olan (63.000,00) YTL’nin tahsilini istemiştir.

Davacıya ihale edilen işlerle ilgili taraflar arasında yapılan beş ayrı sözleşmenin (2.) maddeleri uyarınca, 29.08.1984 gün ve 84/8520 sayılı Kararname ile çıkarılan “Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi" sözleşmelerin ekidir. Bedeli dava edilen işlerin ara veya kesin hakedişlerde yer almış olmasına karşın, ...’nin 39. maddesinde öngörülen prosedürüne uygun şekilde geçici hakedişlere.

40.maddesinde düzenlenen yöntemle de kesin hakedişlere yüklenici tarafından itirazda bulunulmaması durumunda hakedişler kesinleşir ve hakedişler kapsamındaki işlerden ötürü, hakedişlerde gösterilen iş bedellerinden daha fazla tutarda iş bedelini hak ettiğini yüklenici ileri süremez.

Çünkü, ...’nin anılan maddeleri hükümleri, HUMK’nın 287. maddesi hükmü gereğince yanlar arasında “delil sözleşmesi" niteliğinde olup, hakedişlerin konusu olan işlerden dolayı daha fazla alacaklı olduğunu, yüklenici ancak ...’nin 39. ve 40. maddelerine göre kanıtlayabilir. O halde, belirtilen bu yönde mahkemece inceleme yaptırılmamış olması doğru olmamıştır.

Buna göre, mahkemece, öncelikle uzman bilirkişi kuruluna gerekirse yerinde inceleme yaptırılarak, dava dilekçesi eki olan ve davaya dayanak alınan ve az yukarda belirtilen tutanaktaki işlerin hakediş raporlarında yer alıp almadığına; yer almış ise hakedişlere ...’nin 39. ve 40. maddelerine uygun olarak yüklenici davalının itirazda bulunup bulunmadığına yönelik olarak rapor alınmalı; hakedişlerde yer aldığı halde, hiçbir hakedişe usulüne uygun şekilde yüklenici tarafından itiraz olunmadığının tesbit olunması halinde de dava reddedilmelidir.

Bedeli uyuşmazlık konusu işlerin, hakedişlerde yer almadığının veya hakedişlere az yukarıda açıklanan şekilde yüklenici tarafından itiraz edildiğinin saptanması durumunda ise, ...’nin 19.maddesi uyarınca iş artışı, keşif bedelinin %30 kapsamında kalıp kalmadığının belirlenmesi, kaldığı takdirde “sözleşme konusu iş” sayılacağından sözleşme hükümlerinin uygulanacağı gözetilerek,

davacı alacağının varlığı sabit olduğu takdirde, mahkemece alınan (1.) ve (3.) bilirkişi kurulu raporu oybirliğiyle verildiği gibi belirlenen miktarlar arasında önemli bir fark da bulunmadığından (3.) raporda açıklanan (25.467.213.100) TL alacağın davalıdan tahsiline, mahkemece karar verilmelidir.

Öte yandan, yukarıda açıklanan olasılıkların dışında, bedeli uyuşmazlık konusu olan işler “sözleşme dışı” iş olarak yapılmış ise, Borçlar Kanunu’nun 413. maddesi ve dolayısıyle “vekâletsiz iş görme” hükümleri uyarınca işlerin yapıldığı zamandaki serbest piyasa rayiçlerine göre “iş bedelinin” bilirkişi kurulu aracılığıyla yapılacak inceleme sonucu mahkemece belirlenmesi gerektiği hususu da gözönünde bulundurularak uyuşmazlık hakkında bir karar vermek gerekmektedir. Açıklanan hususlar gözetilmeksizin eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi kurulu raporuna dayanılarak mahkemece yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamış ve kararın bozulması gerekmiştir.