Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2006/3715 K.2007/4354

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, hakedişten yapılan haksız kesintinin iadesiyle, bu konuda yaratılan muarazanın önlenmesi istemine ilişkindir. Davalı, kum çakıl yükleme ve boşaltma pozunun yanlış uygulanması sonucu ara hak edişten fazla ödemenin kesilmesinin sözleşmeye uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, davanın kabulüne dair verilen karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında imzalanan Tokmacık-Çaltı Pompaj sulaması ve drenajı inşaatına ilişkin 23.11.1994 tarihli sözleşme eki DSİ Birim Fiyat Tarifeleri 7. baskısında yer alan 16.041/1 ve 16.041/2 poz nolu imalâtlar içinde kum-çakılın yükleme ve boşaltma bedeli bulunduğu halde 09.003/1 pozu içerisinde ayrıca ödeme yapılarak toplam 107.876 m3 karşılığı fazla ödemeden şimdilik 17.714 m3 bedelinin kesilmesi üzerine bu dava açılmıştır.

Davacı, keşif özetinde 09.003/1 pozunun da yer aldığını, bu nedenle ayrıca ödeme yapılmasının doğru olduğunu belirterek kesintinin haksız olduğunu iddia etmiştir.

Hükme dayanak bilirkişiler raporunda da, birim fiyat tarifeleri kitabının 7. baskısında 16.041/1 ve 16.041/2 pozlarında “kum, çakıl-yükleme, boşaltma hariç” ifadesi yer almamış ise de idarenin 13.02.1997 tarihli yazısında, bundan sonra yapılacak ihalelerde 09.003/1 pozunun birim fiyat tarifelerine eklenmesi, birim fiyat tarifelerinde yeralan kum çakıl yükleme boşaltma dahil ibaresinin çıkartılmasına olur verildiğine göre 09.003/1 pozuna uygun ödeme yapılması yönünde iradesini ortaya koyduğundan yükleniciye bu pozdan ödeme yapılmasının iradesine uygun düştüğü sonucuna varılmıştır.

Oysa, bilirkişilerce de kabul edildiği üzere sözleşmenin ekinde DSİ Birim Fiyat Tarifeleri kitabının 7. baskısı bulunduğuna ve davacı da bu fiyatları inceleyerek teklifini vermiş ve sözleşme imzalamış olduğuna göre sonradan yapılacak ihalelerde uygulanmak kaydıyla ortaya konulan idarenin iradesince ödeme yapılmasını istemenin yasal dayanağı yoktur. Davalı idare, sözleşme dışında fazladan ödeme yapmaya zorlanamaz.

Ara hakedişlerde yapılan ödemeler avans niteliğinde olduğundan davacı bakımından kazanılmış hak oluşturmaz. Hal böyle olunca davalı uygulaması ve 61 nolu hakedişten kesinti yapmak suretiyle fazla ödemenin geri alınması yanlarca bağıtlanan sözleşmeye uygundur. Kaldı ki, davacı sözleşme eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin 39. maddesinde belirlenen biçimde itirazlarını hakedişe bağlı dilekçesinde belirtmediğinden ve dilekçenin idare kayıt nosu bulunmadığından hakediş yönünden kesinleşmiştir. HUMK’nın 287. maddesince delil sözleşmesi niteliğinde olan bu hususun mahkemece re’sen araştırılması zorunludur.

Açıklanan tüm bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle ve bilirkişi görüşüyle bağlı kalınarak kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuş, bozulması uygun bulunmuştur.