Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2006/4674 K.2006/6544

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı ... vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Davacı alacaklı tarafından, takip borçlusu davalı İsmail Yeni’nin 03.11.2004 tarihinde diğer davalı 3. kişiye yapmış olduğu 106 parsel sayılı taşınmazın devrine ilişkin tasarrufun İİK.nun 277 v.d. maddelerine göre iptâli için açılan dava mahkemece kabul edilerek yapılan tasarrufun ve davalı 3. kişi adına olan tapu kaydının iptâline karar verilmiş, karar davalı 3. kişi tarafından temyiz edilmiştir.

Öncelikle, aciz belgesi iptâl davası için özel bir dava şartıdır. İptâl davasını elinde kesin (İİK. Md. 143-105/I) veya geçici (İİK. Md. 105/II) aciz vesikası bulunan alacaklı açabilir. Mahkemenin davacı alacaklının aciz belgesine sahip olup olmadığını kendiliğinden (re’sen) araştırması gerekir. Borç ödemeden aciz belgesi almadan iptâl davası açmış olan alacaklı sonradan aldığı aciz belgesini mahkemeye verirse bununla başlangıçtaki dava şartı noksanlığı ortadan kalkmış olacaktır. O halde mahkemece alacaklıya aciz belgesi ibraz etmesi için uygun bir süre verilmesi, bu süre içinde aciz belgesi ibraz edilirse davaya devam edilmesi, ibraz edilmezse davanın aciz belgesi (dava şartı) yokluğundan dolayı reddedilmesi gerekir. Mahkemece bu yön üzerinde hiç durulmamış olması bozma nedenidir.

Borçlunun kendi verdiği şeyin tasarrufun yapıldığı tarihteki değerine göre ivaz olarak pek aşağı bir fiyat (bedel) kabul ettiği tasarruflar bağışlama hükmünde olup iptâle tabidir (İİK. Md. 278/III-2). Somut olayda davalı borçlu, borcun doğumundan sonra maliki olduğu 106 parsel sayılı taşınmazı 03.11.2004 tarihinde tapuda 3 milyar TL. bedelle davalı 3. kişi Resmigül’e devretmiştir. Devredilen taşınmaz 15030 m2 miktarında ve zeytinlik vasfındadır. Mahkemece alınan 28.03.2006 tarihli bilirkişi raporu ile taşınmazın satış tarihi itibariyle gerçek değeri 60.120.000.000 TL. olarak belirlendiğinden bedeller arasında fahiş fark bulunduğu ortadadır. Tasarruf bu haliyle İİK. 278/III. maddesi uyarınca iptâle tabidir.

Ne var ki, davalı 3. kişi dava konusu taşınmazı emlak komisyoncusu aracılığı ile satın aldığını, satın aldıktan sonra imar ve ihya için birçok masraflar yaptığını, satış gerçek bir satış olup satış bedeli olarak davalı borçluya çek karşılığı ve banka aracılığı ile 60 milyar TL. ödeme yapıldığını ileri sürmüş emlak alım-satım komisyon sözleşmesine, banka kayıtlarına ve tanık beyanlarına delil olarak dayanmıştır.

Dairemizin yerleşik uygulamasına göre üçüncü kişinin tapuda gösterilen satış bedeli dışında ödeme yapıldığına ilişkin savunması araştırılmalı ve ayrıca ödeme yapıldığı kanıtlandığı takdirde buna göre bedeller arasında fahiş fark bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir. Dosyaya sunulan banka hesap ekstresine göre 19.10.2004 keşide tarihli çek borçlu İsmail Yeni’nin kardeşi olduğu anlaşılan ...’ye ödenmiştir.

01.11.2004 tarihinde çek karşılığı yapılan ödeme de ilgili bankadan sorulup tesbit edilmek ve davalı üçüncü kişinin tüm delilleri nazara alınarak sonucuna göre bir karar verilmek üzere karar bozulmalıdır.

Kabul şekli açısından da: iptâle tabi tasarrufun konusunun taşınmaz olması halinde mahkemenin tasarrufun iptâline karar vermekle yetinmesi gerekirken üçüncü kişi adına olan tapu kaydının iptâline dair hüküm kurulmuş olması da usul ve yasaya aykırı olmuştur.