Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2007/4527 K.2008/4738

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hüküm davalı-k.davacı ... ve asıl ve birleşen davalar davalısı ... vekillerince temyiz edilmiş, davalı-k.davacı ... vekili tarafından duruşma istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacılar vekilleri gelmedi. Davalı ... vekili avukat .... Davalı-k.davacı ... vekili ve davalı ... İnş.San.Tic.A.Ş. gelmedi. Temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan davalı ... avukatı dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Asıl dava tapu iptâli ve tescil, birleşen davalar ise men’i müdahale, eksik ve kusurlu ... bedeli, kira tazminatı, ifaya ekli ceza ve tapu iptâli ve tescil istemlerine ilişkindir.

Mahkemece asıl davada davacı üçüncü kişi ...’un ve birleşen 2000/392 Esas sayılı davada davacı üçüncü kişi ... ’in tapu iptâli ve tescil davalarının kabulüne, birleşen 2002/345 ve 2000/1186 Esas sayılı davalarda arsa sahibinin yükleniciden bağımsız bölüm satın alan üçüncü kişiler aleyhine açtığı men’i müdahale davalarının reddine, yine arsa sahibinin birleşen 2000/529 Esas sayılı davada inşaatın ilk yüklenicisi aleyhine açtığı davanın reddine, birleşen 2000/1185 Esas sayılı arsa sahibince yüklenici aleyhine açılan davada eksik ... bedeli ve kira tazminatına ilişkin istemlerin kabulüne, diğer taleplerin reddine karar verilmiş, karar davalı yüklenici ... ve davacı ve karşı davalı arsa sahibi ... tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı yüklenici ve davacı ve karşı davalı arsa sahibinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Yüklenici ... ’in temyiz itirazları yönünden;

Mahkemece birleştirilen 2000/1185 Esas sayılı davada eksik işler bedeli olarak hüküm altına alınan 10.023,00 YTL.ye, Bornova 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2000/195 D.... sayılı dosyasından alınan bilirkişi raporunun tarihi olan 29.09.2000 tarihinden itibaren faiz yürütülmüştür. Tesbit bilirkişi raporu davalı yükleniciye tebliğ edilse bile ödeme talebini içermediğinden temerrüt ihtarı yerine geçmez.

Bir alacağa dava veya icra takip tarihinden önce temerrüt faizi yürütülebilmesi için alacağın miktarı açıkça gösterilmek ve talep edilmek suretiyle alacaklının göndereceği ihtarname ile borçlunun temerrüde düşürülmesi gerekir. Davalı yüklenicinin belirtilen şekilde düzenlenmiş bir ihtarname ile temerrüde düşürüldüğü iddia ve ispat edilemediğine göre temerrüt birleşen dava tarihinde gerçekleşmiştir.

O halde 10.023,00 YTL eksik ve ayıplı işler bedeline dava tarihi olan 14.11.2000 tarihi yerine 29.09.2000 tarihinden itibaren faiz yürütülmesi doğru olmamıştır.

3-Arsa sahibi ile yüklenici arasında Bornova 4. Noterliği’nde düzenleme şeklinde yapılan 20.10.1997 tarihli “Gayrimenkul Satış Vaadi ve Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi”nin 3. sayfasında “İnşaatın süresi” başlıklı bölümde “müteahhitin gecikme halinde bağımsız bölüm başına ve her ay 150 DM kira tazminatı ödeyeceği …” hükme bağlanmıştır.

Birleşen 2000/1185 Esas sayılı davanın, dava dilekçesinde arsa sahibince diğer talepler yanında, davalı yükleniciden 32 aylık süre için 1.000,00 YTL rayiç kira bedeli ile ifaya ekli ceza olarak aylık 150 DM üzerinden 2000 DM kira tazminatının tahsili talep edilmiştir. mahkemece de inşaatın bitirilip arsa sahibine teslim edilmesi gereken tarih olarak kabul edilen 25.05.2000 tarihinden, iskân ruhsatının alındığı tarih olan 09.08.2001 tarihine kadar geçen 14 ay 15 günlük süre için, sözleşmenin yukarıda yer verilen hükmüne dayanılarak aylık 150 DM’den kira tazminatı olarak 28.275 DM.ye hükmedilmiştir.

HUMK’nın 74. maddesi hükmü gereğince, hakim tarafların iddia ve savunmaları ile bağlı olup, talepten fazlaya veya başka bir şeye hüküm veremez. Mahkemece hem miktar hem de süre yönünden (dava tarihinden sonrasını da içerir biçimde) davacı talebi aşılmak suretiyle kira tazminatına hükmedilmiş olup bu durum usulün 74. maddesine aykırı olmuştur.

Kaldı ki, arsa payı devri karşılığı inşaat yapımı sözleşmelerinde arsa sahibinin finans bakımından yükleniciye olanca kolaylığı göstermesi, bu arada sözleşmede kararlaştırılan tapu ferağını gecikmeden vermesi gerekir. Ancak bunun için yüklenicinin hakettiği tapu devirlerini (satış yetkisini) arsa sahibinden isteyerek arsa sahibini temerrüde düşürmesi zorunludur. Sözleşmede yükleniciye tapu devrinin kademeli olarak yapılması öngörülmüştür.

Yüklenicinin 16.09.1999 ve 05.06.2000 tarihli ihtarlarına rağmen davalı ve karşı davacı arsa sahibi öncelikli edimini yerine getirmemiş, sözleşme hükmüne aykırı davranarak yükleniciye satış yetkisini vermemiştir. Bu durumda arsa sahibinin gerçekleşen temerrüdü nedeniyle inşaatın geciktiği sabit olup kira tazminatı talebinin reddi gerekir. Mahkemece kira tazminatı isteminin reddi yerine usulün 74. maddesine de aykırı olarak kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.

4-Davacı ve karşı davalı arsa sahibi ...’ın temyiz itirazlarına gelince;

Asıl dava ile birleştirilen 2000/1185 Esas sayılı davada arsa sahibi diğer talepleri yanında sözleşme konusu inşaat nedeniyle SSK prim borcu, gecikme cezası, vergi borcu ve sair masrafların tesbiti ile saptanacak tutarının yasal faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir. Bu kalemle ilgili olarak dava dilekçesinde belirli bir miktar gösterilerek harcı yatırılmamıştır. Nevar ki, mahkemece HUMK’nın 179 ve 193/1. maddeleri uyarınca dava dilekçesinin bu yönden reddi yoluna gidilmediğinden, davacıya bu talebi açıklattırılarak talep ettiği miktarın harcının da ikmâl ettirilmesi, bu suretle davacının bu talebi yönünden de hüküm kurulması yerine olumlu veya olumsuz bir karar verilmemiş olması da doğru görülmemiştir.

Karar açıklanan nedenlerle bozulmalıdır.